Təhsil 365 - Logo Mobile

Erkən yaddaş pozğunluqlarının mümkün səbəbləri açıqlandı

3001.03.2025 - 07:13
Erkən yaddaş pozğunluqlarının mümkün səbəbləri açıqlandı

Yaddaş pozğunluqları, xüsusilə erkən yaşda ortaya çıxarsa, insanı narahat edə bilər. Bəs erkən yaddaş problemlərinin səbəbi nədir?

“Tehsil365” "İzvestiya"ya istinadən verdiyi məlumata görə, rusiyalı nevroloq Yekaterina Demyanovskaya bu barədə danışıb.

O bildirib ki, insan yaddaşı qısamüddətli (ilk yaddaş) və uzunmüddətli yaddaş olmaqla iki yerə bölünür. Qısamüddətli yaddaş az sayda məlumatı qısa müddət ərzində saxlayır. Uzunmüddətli yaddaş isə uşaqlıq xatirələri, biliklər, bacarıqlar və vacib hadisələri yadda saxlamağa imkan verir.

Qısamüddətli yaddaşın pozulma səbəbləri

Ekspert qeyd edib ki, qısamüddətli yaddaşdan məlumatın uzunmüddətli yaddaşa keçməsi üçün müəyyən səylər göstərilməlidir.

O bildirib ki, son hadisələri və ya məlumatları xatırlamaqda çətinlik çəkməyin əsas səbəbləri bunlardır:

  • Qalxanabənzər vəzi problemləri;

  • İnfeksiyalar;

  • Vitamin çatışmazlığı;

  • Həddindən artıq yorğunluq;

Bundan əlavə, stres zamanı ifraz olunan kortizol hormonu beynin yaddaş və öyrənməyə cavabdeh olan hippokampus nahiyəsinə mənfi təsir göstərir.

Uzunmüddətli yaddaşın pozulma səbəbləri

Demyanovskaya bildirib ki, uzunmüddətli yaddaş beyin qabığında, hippokampusda, bazal qanqliyalarda və amiqdalada yerləşən yaddaş hüceyrələrinin funksiyasının pozulması nəticəsində zəifləyə bilər. Yaşlı insanlarda əsas səbəb degenerativ proseslərdir. Gənclərdə isə əsas risk faktoru kəllə-beyin travmaları, neyroinfeksiyalar və beyin qan dövranının pozulmasıdır.

Beyin hüceyrələrinin qidalanmasını pozan əsas amillər:

  • Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya);

  • İrsiyyət nəticəsində yaranan xolesterin mübadiləsinin pozulması və ateroskleroz;

  • 1-ci tip şəkərli diabet;

  • Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı (hepatit və ya zəhərlənmələr nəticəsində);

  • Bundan əlavə, B1 və B12 vitaminlərinin, fol turşusunun çatışmazlığı, aktiv və passiv siqaret çəkmə, alkoqol qəbulu da yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.

Rəqəmsal demensiya - müasir dövrün problemi

Həkim son illərdə rəqəmsal demensiya probleminin geniş yayıldığını qeyd edib. Gənclərdə yaddaşın zəifləməsi, cihazlardan (smartfonlar, planşetlər və s.) həddindən artıq istifadə ilə əlaqələndirilir.

  • İnsanlar vacib məlumatları yadda saxlamır, çünki həmin bilgilər elektron cihazlarda mövcuddur;

  • Videolar izlənərkən yalnız görmə və eşitmə duyğuları aktiv olur, digər sensor mərkəzlər (əzələ yaddaşı, koordinasiya və tarazlıq bacarıqları) isə passiv qalaraq tədricən zəifləyir.

    Nə etmək lazımdır?

    Həkim bildirir ki, əgər yaddaş problemləri 50-60 yaşdan əvvəl başlayıbsa, bu proses adətən geri dönə biləndir. Əvvəlcə həkimə müraciət edərək yaddaşa təsir edə biləcək xəstəlikləri müəyyənləşdirmək, vitamin və hormon səviyyəsini yoxlatdırmaq lazımdır.

Elmina Muxtarlı

Xəbər Lenti

Çin məktəblərdə süni intellektin tədrisi ilə bağlı mühüm sənəd hazırlayıb21.05.2025 - 16:59
Ürək xəstəliklərini müəyyən edən süni intellekt sistemi yaradılıb21.05.2025 - 16:47
Uruqvaylı gənc diplomatlar ADA Universitetində təşkil olunan kurslarda iştirak edəcəklər - FOTO21.05.2025 - 16:32
AzTU rektorunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti İndoneziya universitetlərində olub - FOTO21.05.2025 - 16:21
Rektor: BDU Çinin nüfuzlu universitetləri ilə daha sıx əlaqələrin qurulmasında maraqlıdır21.05.2025 - 16:11
“Kürəkçay müqaviləsi – 220” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib21.05.2025 - 16:00
BDU-da “Qardaşlıq” adlı konsert proqramı təqdim edilib21.05.2025 - 15:50
Şərqşünaslıq İnstitutunun yeni nəşri: “Aida İmanquliyeva ərəb məhcər ədəbiyyatının tədqiqatçısı kimi”21.05.2025 - 15:40
Çaldıran tarixin ibrət dərsidir! - Yaqub Mahmudov ÇAĞIRIŞ ETDİ21.05.2025 - 15:30
BANM-in komandası “PASHA Hackathon 5.0” yarışında üçüncü yeri tutub21.05.2025 - 15:20
Rəqəmsal Çağda Media və Təhsil21.05.2025 - 15:10
Aşqarlar Kimyası İnstitutunda “Konstitusiya və Suverenlik İli”nə həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTO21.05.2025 - 15:00
BANM nümayəndələri Daşkənddə keçirilən Beynəlxalq Energetika Forumunda iştirak ediblər - FOTO21.05.2025 - 14:50
AMEA prezidenti Özbəkistanın Xarəzm Mamun Akademiyasının Fəxri akademiki seçilib21.05.2025 - 14:40
LDU kollektivi “Arşın mal alan”a yeni quruluşda tamaşa edib - FOTO21.05.2025 - 14:30
DİM:“Təqdimat bacarıqlarının inkişafı” mövzusunda təlim 21.05.2025 - 14:20
LDU-da hüquqi mövzuda maarifləndirici tədbir keçirilib - FOTO21.05.2025 - 14:10
BMU ilə ATİAHİ arasında müzakirə formatında görüş keçirilib - FOTO21.05.2025 - 13:59
16 yaşlı qızla evlənən kişi cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib21.05.2025 - 13:47
NDU-da “Stomatologiyada innovasiyalar” mövzusunda konfrans keçirilib - FOTO21.05.2025 - 13:35
Azərbaycan Tələbə Liqasının 2024/2025 mövsümünə yekun vurulub21.05.2025 - 13:22
Qarabağ Universitetinin Klinikası vakansiya elan edir21.05.2025 - 13:10
AzMİU tələbələri sosial yönümlü xeyriyyə tədbiri gerçəkləşdirib - FOTO21.05.2025 - 12:56
BŞTİ-də yeni kadr təyinatı olub21.05.2025 - 12:44
1 iyunda imtahan verəcək abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ21.05.2025 - 12:32
Buraxılış imtahanında iştirak etmiş 30 nəfərin balı aşağı salınıb21.05.2025 - 12:21
DİM: 1824 abituriyentin buraxılış imtahanı qiymətində düzəliş edilib21.05.2025 - 12:11
Buraxılış imtahanları ilə bağlı apellyasiya nəticələri açıqlanıb21.05.2025 - 12:00
STEAM resurslarından ibarət sənəd hazırlanıb21.05.2025 - 11:50
Məktəblərdə kibertəhlükəsizliklə bağlı təlimlər keçirilib - FOTO21.05.2025 - 11:40
Nobel mükafatçısı Əziz Səncərə Əlişir Nəvai mükafatı veriləcək21.05.2025 - 11:30
MDU-da “Davamlı inkişaf və insan hüquqları: gənclərin rolu” mövzusunda seminar baş tutub - FOTO21.05.2025 - 11:20
Milli Qəhrəman Natiq Qasımova həsr olunmuş tamaşa hazırlanır21.05.2025 - 11:10
Şirvan-Salyan Regional Təhsil İdarəsinə YENİ TƏYİNAT21.05.2025 - 11:00
PMS imtahanı materiallarının işlənilməsi ilə bağlı təlim keçirilib21.05.2025 - 10:50
DİM bu şəxslərə müraciət edib21.05.2025 - 10:40
Milli Kitabxanada tanınmış şair Vaqif Bəhmənlinin 70 illik yubileyi münasibətilə kitab sərgisi açılıb21.05.2025 - 10:30
Qızların təhsildən yayınmasının qarşısının alınması və gender əsaslı təhsil islahatları təklif olunur21.05.2025 - 10:20
Dilçi alimlər Türkiyədə beynəlxalq simpoziumda iştirak ediblər - FOTO21.05.2025 - 10:10
Növbəti tədris ilində məktəblərdə ilk dərs günü “Konstitusiya və Suverenlik İli”nə həsr ediləcək21.05.2025 - 09:50
Ali məktəb tələbələrinin dövlət xadimləri və tanınmış şəxslərlə görüşləri keçirilir - FOTO21.05.2025 - 09:40
SAT imtahanının nəticəsi əsasında ADA Universitetinə qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə21.05.2025 - 09:30
“Təhsildə İKT (İnteraktiv proqram vasitələri və ondan istifadə yolları)” kitabı çapdan çıxıb21.05.2025 - 09:20
Dillər Universitetinin Konfutsi İnstitutunda Çin dili səviyyə imtahanı keçirilib - FOTO21.05.2025 - 09:10
İlahiyyat İnstitutu ilə Türkiyənin Doqquz Eylül Universiteti arasında anlaşma memorandumu imzalanıb21.05.2025 - 09:00
Elm və təhsil naziri türkiyəli həmkarı ilə görüşüb21.05.2025 - 08:50
Sabah 29 dərəcə isti olacaq21.05.2025 - 08:40
İtaliya-Azərbaycan Universitetinə qəbul olmaq istəyənlərin nəzərinə21.05.2025 - 08:30