Yeni bir araşdırma evlərdə və avtomobillərdə nəfəs aldığımız havanın minlərlə mikroplastik hissəciklə dolu olduğunu ortaya çıxarıb.
"Tehsil365" CNN-ə istinadən xəbər verir ki, bu hissəciklərin ölçüsü o qədər kiçikdir ki, birbaşa ağciyərlərin dərinliklərinə qədər çata bilir.
Fransanın Toulouse Universitetindən tədqiqatçı Jeroen Sonke və Nadiia Yakovenko tərəfindən aparılan araşdırmaya əsasən, mikroplastiklər əsasən xalça, pərdə, mebel, tekstil və avtomobillərdəki plastik materialların parçalanması nəticəsində havaya qarışır. Nəticədə, gündəlik həyatımızın 90%-ni keçirdiyimiz qapalı məkanlarda – ev, ofis, ticarət mərkəzləri və avtomobillərdə – biz bu görünməz təhlükəyə davamlı şəkildə məruz qalırıq.
Araşdırmaya görə, böyüklər gündə təxminən 68.000 mikroplastik hissəciyi nəfəs alaraq qəbul edə bilər. Bu, əvvəllər ehtimal ediləndən 100 dəfə çoxdur. Müqayisə üçün: bir insanın qırmızı qan hüceyrəsi təxminən 6 mikrometr, E. coli bakteriyası isə 1-2 mikrometr ölçüsündədir.
Bu hissəciklər təkcə nəfəs yollarına zərər vermir, həm də hormonal pozğunluqlar, sonsuzluq, ürək-damar xəstəlikləri və hətta xərçəng riskini artırır. Son illər mikroplastiklər insan qanında, qaraciyər və beyin toxumalarında, sidikdə, hətta ana südündə və plasentada aşkarlanıb.
Xüsusilə avtomobillər mikroplastiklərin əsas mənbələrindən biri hesab olunur. Qapalı, plastiklə zəngin məkan olan avtomobil salonunda hər kubmetr havada orta hesabla 2.238 mikroplastik hissəcik aşkar edilib – bu, evlərdəki havadakı miqdardan dörd dəfə çoxdur. Günəş işığı, istilik və gündəlik istifadə nəticəsində avtomobil hissələri zamanla parçalanaraq bu hissəcikləri yayır. Avtomobil salonlarının zəif havalandırılması isə bu hissəciklərin havada toplanmasına səbəb olur.
Tədqiqatda yüksək dəqiqlikli Raman mikroskopu istifadə olunub – bu cihaz 1 mikrometrə qədər kiçik hissəcikləri aşkar edə bilir. Lakin elm adamları qeyd edir ki, nanoplastiklər – yəni 1 mikrometrdən də kiçik hissəciklər – hələ ki bu metodla aşkarlanmayıb. Məhz bu nanoplastiklər insan hüceyrələrinə daxil olaraq hormonal sistemə və orqanlara daha ciddi zərər verə bilər.
Mütəxəssislər bildirir ki, bu cür hissəciklər bisfenol, ftalat, PFAS və digər zərərli kimyəvi maddələrlə birlikdə bədənə daxil olaraq uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu araşdırma həm mikro, həm də nanoplastiklərin həyatımıza necə və nə qədər təsir etdiyini daha dərindən anlamaq üçün texnologiyanın inkişafına ehtiyac olduğunu göstərir.