Dünyada indiyədək aşkarlanmış ən böyük Mars meteorit parçası olan NWA 16788, Sotheby’s hərrac evində keçirilən açıq artırmada 5,3 milyon dollara satılıb. Alıcının kimliyi açıqlanmasa da, satış elmi və ictimai dairələrdə maraq və mübahisə doğurub.
"Tehsil365" CNN-ə istinadən xəbər verir ki, meteorun çəkisi 24,5 kiloqram (54 funt) təşkil edir və bu, əvvəlki rekord sahibi Mars mənşəli meteoritdən təxminən 70% böyükdür. Sotheby’s-in məlumatına görə, bu nəhəng nümunə 2023-cü ilin noyabrında Nigerin ucqar Aqadez bölgəsində tapılıb.
Meteoritin xarakterik qırmızı rəngi, böyük ölçüsü və səthindəki şüşəyə bənzər qabıq, onun Marsdan böyük güclə ayrıldığını və Yer atmosferinə daxil olarkən yüksək temperatur nəticəsində qismən əridiyini göstərir. Tədqiqatçılar bildirir ki, bu cür parçalar çox nadirdir – Yer üzərində cəmi təxminən 400 Mars meteorit nümunəsi mövcuddur.
Sotheby’s-in Elm və Təbiət Tarixi üzrə vitse-prezidenti Kassandra Hatton bu tapıntını "nəsildə bir dəfə rast gəlinə biləcək" kəşf adlandırıb:
"Bu meteorit təkcə ölçüsünə görə deyil, həm də Marsla qurulan birbaşa əlaqəyə görə bənzərsizdir."
Bəzi elm adamları isə belə əhəmiyyətli bir elmi tapıntının şəxsi kolleksiyaya getməsindən narahatdır. Edinburq Universitetindən paleontoloq Stiv Brusatte CNN-ə bildirib ki, bu daşın ictimai muzeylərdə saxlanılması daha məqsədəuyğun olardı:
"Bu cür tapıntılar hər kəs üçün əlçatan olmalı, uşaqlar və ailələr onu görə bilməlidir."
Lakin bəzi mütəxəssislər elmlə kolleksiyaçılar arasında tarazlığın vacibliyini vurğulayır. Leicester Universitetinin planet alimlərindən Julia Cartwright qeyd edir ki, bu cür hərraclar sayəsində bir çox meteorit nümunələri toplanıb və bu da elmi tədqiqatlara böyük töhfə verib:
"Əgər bazar olmasaydı, bu qədər nümunəyə sahib olmazdıq və nəticədə Mars haqqında da bu qədər məlumat toplaya bilməzdik."
Cartwright əlavə edib ki, meteoritin öz nümunəsi artıq Çində yerləşən Mor Dağ Rəsədxanasında saxlanılır və yeni sahibin də elmi əməkdaşlığa açıq olacağı ümid edilir.
Xatırladaq ki, bu, ilk belə satış deyil. 2021-ci ildə Marsın atmosferini saxlayan başqa bir meteorit Christie’s hərracında 200 min dollara satılmışdı. Həmin daşın əvvəlcədən qiyməti cəmi 30-50 min dollar arası təxmin edilirdi.