Təbriz tarix boyu elm və mədəniyyətin ən mühüm mərkəzlərindən biri olmuşdur. Şəhər yalnız Azərbaycanın deyil, bütün Şərqin elmi və fikir dünyasına böyük töhfələr vermişdir. Orta əsrlərdə Təbrizdə fəaliyyət göstərən Rəşidiyyə mədrəsəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. XIII əsrdə Rəşidəddin Fəzlullah tərəfindən qurulan bu elm ocağı Şərqin ilk universitetlərindən biri hesab olunur. Burada təbabət, riyaziyyat, astronomiya, fəlsəfə, ədəbiyyat və digər sahələr tədris olunurdu. Dünyanın müxtəlif yerlərindən alimlər Təbrizə gəlir və burada elmi müzakirələr aparırdılar.
Təbriz həmçinin astronomiya və riyaziyyatın inkişafında böyük rol oynamışdır. Maraqlı məqamlardan biri odur ki, Nəsirəddin Tusinin tələbələri və davamçıları burada fəaliyyət göstərmiş, elmi ənənələri qoruyub saxlamışlar. Şəhərdə həmçinin tibbi elmin inkişafına xüsusi diqqət yetirilirdi. Təbriz həkimləri Yaxın Şərqdə tanınır, öz müalicə üsullarını geniş yayırdılar və bu sahədə elmi irs qoymuşdular.
XIX–XX əsrlərdə Təbriz maarifçilik hərəkatının ön sıralarında yer almışdır. Təbriz ziyalıları məktəblərin açılmasına, mətbuatın inkişafına və Avropa elminin bölgəyə gətirilməsinə çalışmış, tələbələr üçün zəngin təhsil mühiti yaratmışdılar. Bu dövrdə Təbriz, elm və mədəniyyət sahəsində Azərbaycanın ən önəmli şəhərlərindən biri kimi qəbul olunurdu.
Müasir dövrdə də Təbriz universitetləri və elmi müəssisələri region səviyyəsində önəmli rol oynayır. Təbriz Universiteti, Tibb Universiteti və digər ali təhsil ocaqları çoxlu sayda alim və mütəxəssis yetişdirir, şəhərin elmi ənənələrini davam etdirirlər. Bu gün Təbriz həm tarixi, həm də müasir elmi baxımdan regionun intellektual mərkəzlərindən biri hesab olunur.
Təbriz yüzilliklər boyu elm və bilik ocağı kimi tanınıb və bu ənənə bu gün də öz güclü davamını tapır.