Əvvəllər müəllim sinifdəki bütün biliklərin sahibi idi. Şagirdlər isə sadəcə bu bilikləri ondan öyrənirdilər. Bu, müəllimin əsas işi idi: danışmaq və məlumat vermək.
Amma indi vəziyyət fərqlidir. Əlimizdə internet, Google və minlərlə video var. İstədiyimiz məlumatı bir neçə saniyədə tapa bilirik. Bəs bu dövrdə müəllim nə etməlidir? Niyə hələ də dərs keçməlidir? Çünki indi onun rolu dəyişib. Müəllim artıq bilik mənbəyi deyil, rəhbər, yol göstərən və dəstəkçi olmalıdır.
Niyə Müəllim Sadəcə Məlumat Verməməlidir?
Sadə dildə desək, müəllimin hər şeyi izah etməsi lazımsızdır, çünki:
Məlumat Hər Yerdədir: Əgər şagird məlumatı özü tapa bilirsə, müəllimin onu təkrar etməsinə ehtiyac yoxdur.
Sadəcə Bilik Yetərli Deyil: Həyatda uğurlu olmaq üçün sadəcə bilmək azdır. Bilikləri istifadə etmək, problemləri həll etmək və başqaları ilə işləmək lazımdır. Ənənəvi dərs metodu bu bacarıqları öyrətmir.
Hər Kəs Fərqli Öyrənir: Eyni şeyi eyni cür öyrətmək hər şagirdə uyğun gəlmir. Biri oxuyaraq, digəri görərək, üçüncüsü isə təcrübə edərək daha yaxşı başa düşür.
Yeni Müəllimin İki Əsas İşçi Adı
Müasir müəllim sadəcə dərs danışmır, iki əsas işi görür:
1. Fasilitator (Prosesi İdarə Edən)
Müəllim Fasilitator olanda, məlumatı hazır vermir. O, şagirdlərə biliyi tapmağın, yoxlamağın və anlamağın yollarını öyrədir.
Sual Verir: Hazır cavab vermək əvəzinə, suallar verir ki, şagird özü düşünsün. Məsələn, "Sizcə bu məlumat niyə belədir?" və ya "Bu problemin başqa həlli varmı?"
İşləməyə Qoyur: Şagirdləri fərdi və ya qrup halında layihələr üzərində işləməyə təşviq edir. Beləcə, onlar bilikləri həyatda istifadə etməyi öyrənirlər.
Texnologiyadan İstifadə Edir: Kompüter və interneti yalnız əyləncə üçün deyil, öyrənmə aləti kimi düzgün istifadə etməyi göstərir.
2. Mentor (Həyat Rəhbəri)
Müəllim Mentor olanda, təkcə dərslə maraqlanmır. O, şagirdin şəxsiyyət kimi inkişaf etməsinə kömək edir.
Əsas Bacarıqları Öyrədir: İmtahan nəticələrindən əlavə, şagirdlərə yaxşı ünsiyyət qurmağı, birgə işləməyi, çətinliklərdən qorxmamağı öyrədir. Bunlar "yumşaq bacarıqlar" adlanır və iş həyatında çox vacibdir.
Motivasiya Edir: Şagirdin nəyi yaxşı bacardığını tapır və onu bu sahədə inkişaf etməyə ruhlandırır. Uğursuzluqlarda onu ruhdan düşməyə qoymur.
Nəticə
Yeni təhsil sistemi müəllimdən başqa bir şey tələb edir. Müəllim artıq biliyin sahibi yox, şagirdin gələcəyə doğru getdiyi yolda güvənilir bir bələdçi olmalıdır. O, şagirdi doğru suallar verməyə, məlumatları təhlil etməyə və ən əsası, öz həyatını idarə etməyə hazırlayır. Müasir müəllim bilik ötürməkdən daha dəyərli bir iş görür: öyrənməyi öyrədir.