Mütəxəssislər bildirir ki, adi yorğunluq istirahətlə keçirsə də, emosional tükənmə uzunmüddətli stres və daxili boşluq hissi ilə müşahidə olunur. İnsan artıq sevdiyi işlərə maraq göstərmir, motivasiyasını və enerjisini itirirsə, bu, emosional tükənmənin əlamətidir.
Psixoloq Aytən Ələkbərova “Təhsil365”ə açıqlamasında bildirib ki, insanın “anlaması üçün yorulması” ilə “emosional tükənmə” vəziyyəti bir-birindən fərqli proseslərdir. Onun sözlərinə görə, bu məsələyə yalnız nəzəri deyil, həm də təcrübə əsasında yanaşmaq lazımdır:
“Altı ay müddətində apardığımız müşahidələr zamanı müraciət edən insanların öz təcrübələrinə əsasən gördük ki, nəzəri baxımdan emosional tükənməyə gətirib çıxaran səbəblər çox olsa da, praktikada bu hal hər zaman eyni cür təzahür etmir. Çünki emosional tükənmə xroniki xarakter daşıyır. Bəzi insanlar var ki, sanki bir ömür boyu yorğun olur. Bu, daha çox temperament tipi melanxolik və ya fleqmatik olan şəxslərdə müşahidə edilir. Onlar daim bitkin, enerjisiz davranış nümayiş etdirirlər.”
Psixoloq qeyd edib ki, xolerik və sanqvinik tipli insanlar isə əksinə, daha emosional olduqları üçün onların tükənmişlik sindromunu daha aydın müşahidə etmək mümkündür:
“Belə insanlarda birdən-birə enerjinin itməsini, yersiz ağlamaları, yatmağa meyilliliyi görürük. Onlar bəzən nə istədiklərini belə bilmirlər. Bu hallar artıq bipolyar pozuntuya doğru keçid göstərə bilər. Bipolyar vəziyyətdə insan həyatdan küsmüş kimi görünür.”
Aytən Ələkbərova əlavə edib ki, bəzi hallarda emosional tükənmənin səbəbi endogen depressiya olur. Bu zaman dərman müalicəsini dayandıran insanlar vəziyyətlərinin ağırlaşması ilə üzləşirlər:
“Dərmanlardan bezən və özünü dərmansız sağaltmaq istəyən insanlar get-gedə ya psixoz halına gəlir, ya da tam sakitliyə çəkilərək ‘tükənmiş’ vəziyyətə düşürlər. Hər insanın şəxsiyyət tipi və orqanizmi fərqli olduğuna görə emosional tükənmə də fərqli şəkildə özünü göstərir. Ona görə də eyni müalicə üsulu hər kəs üçün uyğun olmur.”
Psixoloq vurğulayıb ki, bu fərqlilik eynilə fiziki xəstəliklərdə olduğu kimidir:
“Necə ki, bəziləri adi qripi zoğallı çay və istirahətlə sağaldır, digərləri isə antibiotik qəbul etmədən düzələ bilmir. Eləcə də emosional tükənmə və xroniki yorğunluq hər insanda fərqli şəkildə baş verir.”