Artıq çəki təkcə zahiri görünüş problemi deyil, həm də təhlükəli xəstəliklərin inkişafı üçün risk amilidir.
“Tehsil365”in xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, Britaniyanın Cancer Research UK xeyriyyə təşkilatının alimləri bildiriblər ki, piylənmə onkoloji xəstəliklərin yaranması üçün əsas risk faktorlarından biridir. Onların qiymətləndirməsinə görə, artıq çəkinin sağlamlığa vurduğu zərər artıq siqaret çəkmə ilə müqayisə oluna bilər. Məhz buna görə mütəxəssislər piylənməni getdikcə daha çox “yeni siqaret” adlandırırlar.
Bu iki amili müqayisə edərkən tədqiqatçılar onların orqanizmə kanserogen təsirini əsas götürüblər. Mütəxəssislərin məlumatına görə, artıq yağ toxuması xərçəngin inkişaf mexanizmlərini uzun illər davam edən siqaret vərdişi qədər aktiv şəkildə işə sala bilir. Xüsusilə piylənmə ən azı dörd növ bədxassəli şişlə birbaşa əlaqələndirilir: bağırsaq, yumurtalıq, böyrək və qaraciyər xərçəngi. Artıq çəki problemi şəxsi məsuliyyət çərçivəsindən çıxıb.
Onların sözlərinə görə, milli səhiyyə sistemləri piylənmə epidemiyası ilə təkbaşına mübarizə aparmaq gücündə deyil. Real dəyişikliklər üçün ailələrin, qida sənayesinin, təhsil qurumlarının və dövlətin birgə səyləri tələb olunur. Buraya məhsulların tərkibinin tənzimlənməsi və uşaqlıqdan sağlam vərdişlərin formalaşdırılması da daxildir.
Alimlər piylənmə ilə xərçəng arasındakı əlaqə mexanizmini bir neçə proseslə izah edirlər. Orqanizmdə artıq yağ toxuması olduqda estrogen və insulin səviyyəsi yüksəlir, bu da hormonal tarazlığı pozur. Eyni zamanda xroniki iltihabi reaksiyalar güclənir ki, bu da hüceyrə bölünməsinə nəzarəti zəiflədir və onların bədxassəli dəyişmə riskini artırır. Toplanmış elmi məlumatlara əsaslanaraq mütəxəssislər hesab edirlər ki, piylənmə ən azı 13 növ xərçəngin yaranmasının yeganə və ya əsas səbəbi ola bilər.
Bu siyahıya mədə, bağırsaq, mədəaltı vəzi, böyrək, süd vəzi, yumurtalıq, uşaqlıq, qaraciyər, ağciyər və sümük iliyi şişləri daxildir. Əlavə tədqiqatlar göstərir ki, bədən çəkisinin hətta 5-10 faiz azalması belə iltihab səviyyəsini azaltmağa, hormonal fonu normallaşdırmağa və onkoloji riskləri aşağı salmağa qadirdir.
Müntəzəm fiziki aktivlik, ultraemal olunmuş məhsulların, şəkər və transyağların həddindən artıq istifadəsinin məhdudlaşdırılması, eləcə də kifayət qədər yuxu onkoloqlar tərəfindən vacib profilaktik tədbirlər kimi qiymətləndirilir. Beləliklə, bu gün çəkinin nəzarətdə saxlanılması təkcə xarici görünüş məsələsi deyil, həm də xərçəng riskinin azaldılması və aktiv ömrün uzadılması üçün əsas şərtlərdən biri hesab olunur.