Oxuma siyahıları, latın sitatları, fəlsəfi terminlər və klassik musiqi fonunda videolar… Sosial şəbəkələrdə yeni bir trend yüksəlişdədir: “iyrənc dərəcədə təhsilli” olmaq.
“Tehsil365” xəbər verir ki, Bəs bu axın həqiqətən bilik sevgisini təşviq edir, yoxsa sadəcə intellektual görünmək yarışıdır?
Son aylarda TikTok, Instagram və X platformalarında minlərlə paylaşım eyni estetikaya söykənir: kitab dolu rəflər, altı cildlik oxu planları, “gündə 5 esse oxuyuram” iddiaları və mürəkkəb terminlərlə dolu qısa videolar. İnfluenserlər “daha ağıllı olmaq üçün” gündəlik rutinlər, mütaliə siyahıları və düşüncə məşqləri təqdim edirlər.
Trendin tərəfdarları bunu intellektual intibah kimi təqdim edir. Onların fikrincə, sosial media ilk dəfədir ki, bilik, mütaliə və öyrənmə “cool” görünür. Gənclər fəlsəfə, tarix və elmlə maraqlanmağa təşviq olunur, sürətli əyləncə məzmununun yerini daha dərin mövzular tutur.
Tənqidçilər isə ehtiyatlıdır. Onlar deyirlər ki, “iyrənc dərəcədə təhsilli” olmaq tez-tez səthi məlumatların yığılmasına, termin bolluğuna və özünü üstün göstərmə cəhdinə çevrilir. Bəzi videolar bilikdən çox, bilikli kimi görünməyə fokuslanır.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu cür trendlər gənclərdə müqayisə və yetərsizlik hissini gücləndirə bilər. “Hamı gündə 100 səhifə oxuyursa, mən niyə bacarmıram?” sualı öyrənmə motivasiyasını artıra da bilər, azalda da.
Eyni zamanda, qısa video formatı mürəkkəb ideyaların dərinliyini itirməsinə səbəb olur. Bir dəqiqəlik video Aristoteli tanıda bilər, amma onu anlamaq üçün kifayət deyil.
“İyrənc dərəcədə təhsilli” trendi nə tam xeyirli, nə də tam zərərlidir. O, doğru istifadə edildikdə öyrənməyə maraq oyada, yanlış istifadə edildikdə isə bilik nümayişinə çevrilə bilər. Əsas sual trendi izləmək deyil, ondan necə faydalanmaqdır.
Həqiqi intellekt isə filtrli videolardan deyil, davamlı maraqdan, sual verməkdən və öyrəndiklərini dərk etməkdən keçir. Sosial media sadəcə bir vasitədir — ağıllı olmaq isə hələ də şəxsi zəhmət tələb edir.