Təhsil 365 - Logo Mobile

Oğuz turkcəsinin tarixi və leksik inkişafına fundamental töhfə

9126.01.2026 - 08:40
Oğuz turkcəsinin tarixi və leksik inkişafına fundamental töhfə

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Türk dilləri şöbəsi türkoloji araşdırmaların aparıldığı mühüm bir mərkəzdir. Şöbə əməkdaşlarının, xüsusən də gənc tədqiqatçı Arzu İsgəndərzadənin əsərləri bu sahəyə dəyərli töhfələr verir. Onun tədqiqatları əsasən XIV-XV əsr türk abidələrinin və Anadolu türkcəsinin öyrənilməsini əhatə edir.

Filologiya elmləri doktoru, dosent Qətibə Quliyevanın elmi redaktorluğu ilə gənc tədqiqatçının “Elm və təhsil” nəşriyyatında işıq üzü görmüş “Tacəddin Əhmədinin “Cəmşidnamə” məsnəvisinin tekstoloji-linqvistik tədqiqi” adlı monoqrafiyası müasir türkologiyada mühüm elmi hadisə kimi qiymətləndirilməlidir.

Bu barədə “Tehsil365"ə filologiya elmləri doktoru, dosent Qətibə Mahmudova bildirib. O qeyd edib ki, monoqrafiyanın əsas obyekti oğuz türkcəsinin erkən yazılı nümunələrindən sayılan “Cəmşidnamə” məsnəvisidir. Müəllif əsəri İstanbul Universitetinin Nadir Əsərlər Kitabxanasında saxlanılan yeganə əlyazma nüsxəsi əsasında tarixi-müqayisəli, tekstoloji və leksik-semantik metodlardan istifadə edərək araşdırır.

Q.Mahmudovanın fikrincə, əsərin əsas elmi töhfəsi oğuz türkcəsinin XIV–XV əsrlərdə Anadolu coğrafiyasında ədəbi dil kimi formalaşma prosesinin elmi əsaslarla şərh edilməsidir: “Müəllif göstərir ki, “Cəmşidnamə” ədəbi dil normalarının hələ tam sabitləşmədiyi bir mərhələnin məhsuludur ki, bu da fonetik paralelizmlərdə və variantlı yazılışlarda öz əksini tapır.

Monoqrafiyada “Cəmşidnamə”nin zəngin lüğət tərkibi - türkmənşəli leksika, arxaik sözlər, ərəb və fars mənşəli alınmalar sistemli şəkildə təhlil edilir. Bu yanaşma ümumtürk leksik fondunun formalaşması məsələlərinin aydınlaşdırılmasına xidmət edir. Abidənin dili “Kitabi-Dədə Qorqud”, Füzuli və Nəsimi yaradıcılığı kimi digər klassik nümunələrlə müqayisəli şəkildə təhlil olunur, oğuz türkcəsinin ümumtürk dil sistemi içindəki yeri müəyyənləşdirilir”.

Q.Mahmudova vurğulayıb ki, nəticə etibarilə Arzu İsgəndərzadənin bu monoqrafiyası orta əsr oğuz yazılı abidələrinin öyrənilməsi sahəsində fundamental elmi töhfədir. Əsər dilçi alimlər, türkologiya üzrə tədqiqatçılar, magistrantlar və doktorantlar üçün dəyərli elmi mənbədir.

Aydan Ələkbərova

Xəbər Lenti

AMEA Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib - FOTO27.01.2026 - 06:57
Azərbaycan və Özbəkistan arasında birgə elm müsabiqəsi elan edilir27.01.2026 - 06:45
23 min nəfər magistraturaya qeydiyyatdan keçib27.01.2026 - 06:32
Məktəblilərin qış tətili başladı27.01.2026 - 06:20
Bu gün hava necə olacaq? 27.01.2026 - 06:10
“Tehsil365” İnformasiya Agentliyinə yeni icraçı direktor təyin olunub - FOTO27.01.2026 - 05:59
Bu gündən məktəblərdə qış tətili başlayır 27.01.2026 - 05:47
Məhəbbət Kazımovun anım günüdür 27.01.2026 - 05:35
Rusiya yazıçısı Mixail Saltıkov-Şedrinin doğum günüdür27.01.2026 - 05:23
Avstriyalı bəstəkar Volfqanq Amadey Motsartın doğum günüdür27.01.2026 - 05:11
2010 — Apple iPad-ı elan edib27.01.2026 - 04:59
Azərbaycanlı riyaziyyatçı Mittaq-Leffler İnstitutunun diplomu ilə təltif olunub26.01.2026 - 19:03
Summativ qiymətləndirmə ilə bağlı iddialara RƏSMİ REAKSİYA26.01.2026 - 18:20
Bakıda ana iki uşağını gözəllik salonunda qoyub qaçdı26.01.2026 - 17:30
Məşhur prodüserin adı “Teşkilat”dan çıxarıldı26.01.2026 - 16:40
Yollar buz bağlayacaq26.01.2026 - 15:55
Əməyin Mühafizəsi Mərkəzi auditor seçir26.01.2026 - 15:15
Prezident bu əsasnaməni təsdiqlədi - Fərman26.01.2026 - 14:59
Dövlət teatrlarında baş rejissor ştatı ləğv edildi26.01.2026 - 14:43
Dövlət qulluğu üzrə imtahan keçiriləcək26.01.2026 - 14:29
DİM-də təlim: “Ünsiyyət bacarıqlarının inkişafı”26.01.2026 - 14:11
“Azərbaycan türk atalar sözləri” kitabı nəşr edilib26.01.2026 - 13:50
“Yüksəliş” müsabiqəsinin üçüncü Tələbə Mentorluq Proqramının rəsmi açılış mərasimi keçirilib - FOTO26.01.2026 - 13:27
ADPU-nun Kitabxana-İnformasiya Mərkəzinə ötən il 40 mindən çox onlayn müraciət olub26.01.2026 - 13:15
Dövlət teatrlarında idarəetmə mexanizmləri təkmilləşdirilib - FOTO26.01.2026 - 13:02
Beynəlxalq Muğam Mərkəzində növbəti konsert gənclər gününə həsr olunacaq26.01.2026 - 12:49
BDU-da “Pakistan otağı” açılıb - FOTO26.01.2026 - 12:38
Turizm və Menecment Universitetində “Açıq qapı” günü keçirilib - FOTO26.01.2026 - 12:23
BMU-nun 16 tələbəsi təcrübə və təqaüd proqramının qalibi olub26.01.2026 - 12:10
Agentlik sədri Qəbələdə vətəndaşların müraciətlərini dinləyəcək26.01.2026 - 11:57
ADPU-da beynəlxalq təlim-treninqi işə başlayıb - FOTO26.01.2026 - 11:45
“Suverenlik və müstəqilliyin konstitusion hüquqi əsasları” - Məktəblilər üçün maarifləndirmə təlimləri - FOTO26.01.2026 - 11:33
“TechWinter Camp - 2026”ya qeydiyyat başlayıb26.01.2026 - 11:20
ANAMA-nın əməkdaşı Malayziyada öldü - FOTO26.01.2026 - 11:09
Zal nəzarətçiləri üçün təlimlər davam edir26.01.2026 - 10:50
“Roskomnadzor” teleqramla bağlı xəbəri təkzib etdi26.01.2026 - 10:21
“Hasretinle yandı gönlüm” mahnısının ifaçısı vəfat edib26.01.2026 - 10:10
Gəncədə “İkinci həyat” bədii layihəsi təqdim olunub - FOTO26.01.2026 - 09:52
Gəncədə halı pisləşən 17 yaşlı oğlan ölüb26.01.2026 - 09:40
Xəzər Universitetinin filologiya tələbələrinin AMEA Folklor İnstitutunda elmi-tədqiqat təcrübəsi başa çatıb26.01.2026 - 09:29
İndoneziyada təhsil almaq istəyənlər üçün yeni təqaüd imkanı26.01.2026 - 09:19
Məktəblilər üçün hüquqi maarifləndirmə təlimləri keçirlib26.01.2026 - 09:04
Sabah hava necə olacaq? 26.01.2026 - 08:50
“Ssenaridə aktlar və keçidlər” adlı təlim keçirilib - FOTO26.01.2026 - 08:30
Milli İncəsənət Muzeyində yeni daimi ekspozisiyanın açılışı olub - FOTO26.01.2026 - 08:20
Bu gün tanınmış bəstəkar Musa Mirzəyevin anadan olmasından 93 il ötür26.01.2026 - 08:10
Növbəti tədris ilindən UNEC-də süni intellektli professor yardımçısı tətbiq olunacaq26.01.2026 - 07:55