Bu gün — 3 fevral görkəmli publisist, ədəbiyyatşünas və ictimai xadim Ceyhun Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəylinin doğum günüdür.
“Tehsil365” xəbər verir ki, Ceyhun Hacıbəyli 3 fevral 1891-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. O, böyük bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun kiçik qardaşıdır. İlk təhsilini Şuşada, orta təhsilini Bakıda alan Ceyhun Hacıbəyli daha sonra Peterburq və Sorbonna universitetlərində ali təhsil alıb.
Gənclik illərində musiqi və teatrla maraqlanan Ceyhun Hacıbəyli sonralar əsas fəaliyyətini ədəbiyyat və publisistikaya yönəldib. Parisdə yaşadığı dövrdə “Revyu de Monde musulman” jurnalında Azərbaycan türklərinin mədəniyyəti ilə bağlı mütəmadi məqalələrlə çıxış edib.
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandıqdan sonra Bakıya qayıdan Ceyhun Hacıbəyli rusdilli “Azərbaycan” qəzetinin redaktoru olub. 1919-cu ildə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Versal Sülh Konfransında iştirak etmək üçün Parisə gedib. Orada “Azərbaycan – ilk müsəlman Respublikası” kitabını nəşr etdirib, həmçinin “Revyu de Monde musulman” jurnalında Andranikin başçılıq etdiyi erməni millətçi-şovinist dəstələrinin Azərbaycanda törətdiyi qırğınlar və 30 min dinc sakinin qətlə yetirilməsi haqqında geniş məqalə ilə çıxış edib.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Parisdə qalan Ceyhun Hacıbəyli Fransada Azərbaycan musiqisini, incəsənətini və ədəbiyyatını təbliğ edib. Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan” musiqili komediyasını fransız dilinə tərcümə edərək səhnələşdirilməsində iştirak edib. Azərbaycan teatrı, ədəbiyyatı, Hüseyn Cavid və Cəfər Cabbarlı haqqında silsilə məqalələr yazıb.
O, 1928-ci ildə “Aziatik” jurnalında Abbasqulu ağa Bakıxanov haqqında, 1933-cü ildə isə “Aziatik-revyu” jurnalında bu gün də elmi əhəmiyyətini qoruyan “Qarabağ azərbaycanlılarının dialekti” adlı məqaləsini dərc etdirib. 1964-cü ildə fransız şərqşünasları ilə birgə “Rusiyada 1920-ci ilədək müsəlman nəşriyyat işinin tarixi” monoqrafiyasının hazırlanmasında iştirak edib.
Ceyhun Hacıbəyli Zöhrə Hacıqasımova-Hacıbəyli ilə ailə həyatı qurub. Onların Ceyhun və Timuçin adlı iki oğlu olub. Böyük oğlu II Dünya müharibəsində Fransa uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olub. Kiçik oğlu Timuçin isə Fransada mühəndis kimi çalışıb.
Ceyhun Hacıbəyli 22 oktyabr 1962-ci ildə Parisdə vəfat edib və Sen-Klu qəbiristanlığında dəfn olunub. Bakı şəhərində küçələrdən biri onun adını daşıyır. Onun zəngin irsinin böyük bir hissəsi Ramiz Abutalıbov tərəfindən Azərbaycana gətirilərək hazırda Salman Mümtaz adına Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivində mühafizə olunur.