Bu gün dünya şöhrətli azərbaycanlı alim, “qeyri-səlis məntiq” nəzəriyyəsinin yaradıcısı Lütfi Zadənin doğum günüdür.
“Tehsil365” xəbər verir ki, Lütfi Zadə 1921-ci il 4 fevral tarixində Bakının Novxanı kəndində doğulub. Alimin atası Rəhim Ələsgərzadə İranın Ərdəbil şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub və ticarətlə məşğul olmuşdur. Anası Fanya Moiseyevna Korem isə yəhudi əsilli rus uşaq həkimi olub.
Lütfi Zadə ilk təhsilini Bakıda alıb, sonradan ailəsi ilə Tehrana köçüb. Orada amerikalıların Albors missioner məktəbində orta təhsilini davam etdirib və Tehran Universitetinin Elektrik mühəndisliyi fakültəsini bitirib. 1944-cü ildən isə ABŞ-da Massaçusets Texnologiya İnstitutunda təhsil alıb, daha sonra Kolumbiya Universitetində magistr və professor dərəcəsi qazanıb. Berkli Universitetində ömrünün sonuna qədər fəaliyyət göstərmişdir.
Alim 6 sentyabr 2017-ci ildə ABŞ-da 96 yaşında vəfat etmiş və vəsiyyətinə əsasən, nəşi Bakıya gətirilərək I Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılmışdır.
Dünya elminə onun adı ilə bağlı altı mühüm nəzəriyyə məlumdur. Lütfi Zadənin ən tanınmış əsəri olan qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi 1965-ci ildə işlənib hazırlanmış və dünya elminə inqilab hesab olunur. Bu nəzəriyyə sayəsində real həyatı daha adekvat və çoxmənalı dəyərlərlə təhlil etmək mümkün olur. Alim həmçinin "təəssüratlar nəzəriyyəsi", "sistemlər nəzəriyyəsi", "sözlə işləyən kompüter nəzəriyyəsi", "optimal süzgəclər nəzəriyyəsi" və "soft kompyutinq" kimi fundamental elmi nəzəriyyələr təklif etmişdir.
Lütfi Zadənin nəzəriyyələri dünyanın bir çox aparıcı şirkətləri tərəfindən sənayedə geniş tətbiq olunur. Yaponiyanın "Mitsubishi", "Sony", "Canon", "Honda" və digər şirkətləri, eləcə də ABŞ şirkətləri bu nəzəriyyədən istifadə edərək müxtəlif texnoloji sistemlər və robotlar yaradıb.