Azərbaycanda bəzi gənclər arasında ibadətlərin, xüsusilə də orucun çətin olması ilə bağlı fikirlər səsləndirilir. Məsələ ilə bağlı ilahiyyatçı Turan İrfan “Tehsil365”-ə açıqlama verib.
O bildirib ki, Qurani-Kərimdə dində çətinlik olmadığı açıq şəkildə qeyd olunur və Allah heç bir bəndəsini gücü çatdığından artıq yükləmir. Onun sözlərinə görə, ibadətlərin çətin kimi təqdim olunması sonradan formalaşmış yanaşmadır:
“Qurani-Kərimdə ayələr var ki, dində çətinlik yoxdur. Allah heç bir bəndəsini gücü çatandan artıq dərəcədə yükləməyibdir. Müəyyən məsələləri insanlar özləri çətinləşdiriblər. İbadətlərdə isə qətiyyən çətinlik insana zərər vuran bir amil ola bilməz. Ola bilər, müxtəlif insanlar tənbəllikdənmi və yaxud da onlara yanlış anladıldığına görəmi bəzi ibadətlərin, xüsusən orucun çətin olduğu düşüncəsindədirlər. Amma orijinal mənbələrə baxdıqda Qurani-Kərimdə ibadətlərin və həmçinin orucun heç də çətinlik yaratmadığı görsənir.”
İlahiyyatçı qeyd edib ki, hətta orucu çətin hesab edən şəxslər belə ibadəti yerinə yetirdikdən sonra özlərini daha rahat və mənəvi baxımdan yüngül hiss etdiklərini bildirirlər.
Turan İrfan əlavə edib ki, gənclərin ibadətləri çətin saymasında müəyyən qədər haqlılıq payı da var. Onun fikrincə, bunun əsas səbəbi cəmiyyətdə mötədil islamın düzgün şəkildə anladılmamasıdır:
“Bu bir qədər Sovet hakimiyyətinin payına düşür. Yetmiş il biz öz dinimizdən, ənənələrimizdən uzaq saxlanılmışıq. Sovet hakimiyyətinin dağılmasından sonra isə keçid dövründə boşluqlar yaranıb. Bəzi xarici ölkələr humanitar yardım adı altında gəlib ölkəmizdə din təbliğatı aparıblar. Məzhəbcilik, xurafat və siyasiləşmiş islam cərəyanları yayılıbdır.”
Onun sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrin dini modellərinin Azərbaycana uyğunlaşdırılmadan tətbiqi nəticəsində din pərakəndə və ağır formada təqdim olunub:
“Həmin ölkələrdə bəzilərində teokratik rejim, bəzilərində radikal islamçılar, digərlərində isə xurafat və ya məzhəbçilik mövcuddur. Bu modellər olduğu kimi qəbul edilib və nəticədə ibadətlər çətinləşdirilib. İbadət etməyənlər ağır cəzalarla qorxudulub.”
İlahiyyatçı bildirib ki, bəzi din xadimlərinin xaricdə təhsil alması və xarici dini mərkəzlərə təqlid etməsi də bu prosesə təsir göstərib. Onun sözlərinə görə, müxtəlif fətvalar vasitəsilə islamın daha sərt və ağır forması təbliğ olunub.
Turan İrfan hesab edir ki, bu yanaşma gənclərin dindən uzaqlaşmasına, hətta ateizm və deizmə meyllənməsinə səbəb olur. O, həmçinin mühafizəkar dairələrin islamda reform və islahatların qarşısını almasının da mənfi rol oynadığını vurğulayıb.
Sonda ilahiyyatçı bildirib ki, hazırda ölkədə milli dini kadrların yetişməsi gələcəkdə daha balanslı və elmi əsaslara söykənən dini maarifləndirməyə şərait yaradacaq:
“Hazırda İlahiyyat Universiteti fəaliyyət göstərir və milli kadrlarımız yetişir. Ağlı elmi dinə uyğunlaşdıran yeni kadrlarımız olacaqdır. Onların təbliğatı nəticəsində bu məsələlər yoluna düşəcək. İslamın özündə əslində heç bir çətinlik yoxdur. İnsanlara ibadətlərdə heç bir çətinlik yaradılmayıbdır.”