Təhsil 365 - Logo Mobile

Yalnız su deyil: Yer xaricində həyat üçün nələr lazımdır?

9424.02.2026 - 08:43
Yalnız su deyil: Yer xaricində həyat üçün nələr lazımdır?

Alimlər Yer xaricində həyatın axtarışını sürətləndirməyə kömək edə biləcək bir araşdırma aparıblar. Məlumata görə, su ilə yanaşı, fosfor və azot elementləri də ekzoplanetdə həyatın əsasını təşkil edir.

“Tehsil365" xəbər verir ki, bu barədə "Tagesschau" nəşri "Nature" jurnalında dərc olunan araşdırmaya istinadən məlumat yazıb.

Sürix ETH, Kembric Universiteti və Qroningen Universitetinin tədqiqatçıları bildirir ki, Günəş sistemindən kənarda, yəni ekzosferlərdə həyat axtarışı fosfor və azota yönəlməlidir. Onların sözlərinə görə, yalnız su həyatın mövcudluğu üçün kifayət deyil.

Planetoloq Kreyq Uolton qeyd edib ki, maye su məlum həyat üçün vacib şərtdir, amma bu kifayət deyil. Fosfor və azot kimi əsas elementlər də tələb olunur.

Əgər planetdə su olsa da, lakin fosfor və azot kifayət qədər deyilsə, belə planet həyat üçün əlverişli olmaya bilər.

Uolton izah edib ki, fosforun qarşılıqlı təsiri hüceyrələrin enerji balansı və DNT-nin yaranması üçün vacibdir. O, tədqiqat qrupu ilə birlikdə model hesablamalar vasitəsilə planetin səthində hər iki elementin kifayət qədər olması üçün hansı şərtlərin lazım olduğunu müəyyən edib.

"Planetlər formalaşanda əvvəlcə ərimiş qayadan ibarət olurlar. Bu mərhələdə elementlər ayrılır: ağır elementlər nüvəyə enir, yüngüllər isə səthdə qalır. Bu zaman oksigen mərkəzi rol oynayır", deyə məqalədə vurğulanır.

Uolton əlavə edib ki, əgər oksigen azdırsa, fosfor ağır elementlərlə, məsələn, dəmir ilə birləşərək nüvəyə enir. Əks halda, oksigen çox olarsa, fosfor üst qatlarda qalır, amma azot atmosferə çıxır və tamamilə itə bilər.

"Təsəvvür etmək bir az qorxulu olur: planet tapırsan, ora raketlə uçursan, suyu görürsən, amma fosfor yoxdur - bu halda iş bitir", deə tədqiqatçı bildirib.

Belə çatışmazlıq gələcək Mars kolonizasiyası üçün də yeni çağırışlar yarada bilər, yalnız fosfor yox, azot baxımından da.

Uolton eyni zamanda istisna etmir ki, Yer qalaktikada yeganə həyat olan və ya yaşamağa uyğun planet ola bilər. Hətta əgər həyat üçün uyğun ekzosfer mövcuddursa belə, alim xəbərdarlıq edib: "Biz sadəcə ən yaxın ulduz sisteminə uça bilmərik. Ona görə də Yerlə yaxşı davranmalıyıq".

Zeynəb Quluyeva

Xəbər Lenti

Diplom və attestatlarla bağlı vacib dəyişiklik: Əvvəlki kimi verilməyəcək24.02.2026 - 19:57
İstiqlal Muzeyində Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsi anılıb24.02.2026 - 19:55
Məktəblilər əməyin mühafizəsinə dair maarifləndirilir24.02.2026 - 19:52
Gənc müəllimlər texnologiyanı daha tez mənimsəyir24.02.2026 - 19:47
DİM ictimaiyyət üçün açıq görüş keçirəcək24.02.2026 - 19:43
2900-dən çox məktəb sürətli internetlə təmin olunub24.02.2026 - 19:38
“Təhsilin rəqəmsallaşdırılması” mövzusunda brifinq keçirilib24.02.2026 - 19:32
myGov-la təhsil xidmətlərinə daha asan çıxış təmin edilir24.02.2026 - 19:25
Elektron resurslar müəllimlərin dərs keçməsini asanlaşdırır24.02.2026 - 19:19
Təhsil müəssisələrində kağız daşıyıcıları tarixə qovuşacaq24.02.2026 - 19:15
Davamlı qiymətləndirmə şagirdlərdə təzyiq hissini artırır? – Psixoloqdan açıqlama24.02.2026 - 19:10
37 özəl təhsil müəssisəsi lisenziyalaşdırılmada iştirak edib24.02.2026 - 19:04
Hansı ölkədə internet yoxdur və harada “kilid altında”dır?24.02.2026 - 19:00
“Clothes and Colours” açıq dərsindən pedaqoji qeydlər24.02.2026 - 18:54
Nizami Kino Mərkəzində “Xocalı. Üç faciə – bir ağrı” sənədli filmi təqdim olunub24.02.2026 - 18:53
Xalq şairi Nəriman Həsənzadəyə “Heydər Əliyev” ordeni təqdim edilib24.02.2026 - 18:50
Buraxılış imtahanında iştirak edəcək abituriyentlərin nəzərinə!24.02.2026 - 18:49
Parlamentdə kibercinayətkarlıqla bağlı cəzaların sərtləşdirilməsi təklif edilib24.02.2026 - 18:45
Direktorların işə qəbulu: 975 nəfər müsahibədə iştirak edəcək24.02.2026 - 18:43
Naxçıvanda yeni imtahan mərkəzləri yaradılacaq 24.02.2026 - 18:43
"Rəqəmsal məktəb" istifadəçiləri 900 mini keçib 24.02.2026 - 18:38
Direktorların işə qəbulu üzrə 975 nəfər müsahibədə iştirak hüququ qazanıb24.02.2026 - 18:35
Rəqəmsal dərsliklərlə məktəb çantaları yüngülləşir24.02.2026 - 18:32
“SGS Azerbaijan” MMC-nin nümayəndə heyəti ADNSU-da olub24.02.2026 - 18:26
Latviyada təqaüd proqramı elan edilib24.02.2026 - 18:21
Azərbaycan Universitetində “Süni zəka” mövzusunda təlim təşkil olunub24.02.2026 - 18:17
AzMİU-nun 50 illiyində dövlət mükafatları təqdim olunub24.02.2026 - 18:13
ADNSU ərazi partiya təşkilatına sədr seçilib24.02.2026 - 18:06
Kəlbəcər şəhərində 33 il sonra çərşənbə tonqalı24.02.2026 - 18:00
Azərbaycan dilinin İKT sahəsində mövcud problemləri araşdırılır24.02.2026 - 18:00
WUF13 çərçivəsində yaşıl enerji təminatı üzrə “AzərEnerji” ilə memorandum imzalanıb24.02.2026 - 18:00
Şəkidə şəhid Elnur İsmayılovun 25 illik yubileyi qeyd olunub24.02.2026 - 17:55
Pişiklər insanları necə “müalicə edir”?24.02.2026 - 17:55
ABŞ-nin Corc Vaşinqton Universitetində Azərbaycana aid sərgi təşkil edilib24.02.2026 - 17:52
Latviyada Xocalı faciəsinin 34-cü ildönümünə həsr olunmuş anım tədbiri keçirilib24.02.2026 - 17:51
Fevralın 25-də qar yağacaq, duman olacaq - Proqnoz24.02.2026 - 17:47
Qarabağın Cavanşirlər nəslindən olan pakistanlı qonaqlar Ədəbiyyat Muzeyini ziyarət ediblər24.02.2026 - 17:45
BDU-nun tələbələri “Holberton School”un təqaüd proqramının qalibidir24.02.2026 - 17:40
Müharibəyə gedən əsgərlər istifadə edirmiş - Faydası saymaqlq bitmir24.02.2026 - 17:39
Məktəb direktorlarının işə qəbulu üzrə müsabiqənin müsahibə mərhələsi davam edir24.02.2026 - 17:35
Nizami Kino Mərkəzində “Xocalı. Üç faciə – bir ağrı” sənədli filmi təqdim olunub24.02.2026 - 17:32
BDU ilə İƏT-in Təmiz Enerji Mərkəzi arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb24.02.2026 - 17:30
Nərəkimilərin akvakultura şəraitində yetişdirilməsi aqrar sektorun şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər24.02.2026 - 17:26
Ekspert: Enjeksion prosedurların yan təsirləri barədə ciddi xəbərdarlıq24.02.2026 - 17:24
Müəllimlər üçün süni intellekt əsaslı köməkçi hazırlanıb24.02.2026 - 17:20
BDU-nun tələbələri “Holberton School”un təqaüd proqramının qalibidir24.02.2026 - 17:20
Ekspert: Azərbaycanda dil tədrisinin prioritetləri dəyişir – İngilis, Rus və Çin dilləri ön plandadır24.02.2026 - 17:18
BDU ilə İƏT-in Təmiz Enerji Mərkəzi arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb24.02.2026 - 17:12