“Müharibə və soyqırımı yaşamış insanlarda qorxu, kabuslar və təşviş uzun illər boyunca yaddaşda qalır və həyatlarına ciddi təsir göstərir.”
Bu fikirləri “Tehsil365”ə açıqlamasında psixoloq Nabat Mirzəyeva bildirib.
Psixoloq Nabat Mirzəyeva qeyd edib ki, müharibə və soyqırımı yaşamış insanların travma təcrübəsi yalnız döyüş və faciə anları ilə məhdudlaşmır.
“Müharibə dönəmi bitsə də, ondan sonrakı dövrdə yaşanan hekayələr, acılar, gördükləri və keçirdikləri duyğu və qorxular insanın yaddaşında və həyatında böyük iz buraxır. Hekayələrə davamlı şəkildə qayıtmaq, kabuslar görmək, qorxuların artması, daim təhlükə gözləmək hissi, təhlükənin olacağı fikri insanın gündəlik həyatına təsir edir. Əgər müharibə zamanı yaxınlarını itiribsə, evi dağılıbsa, uzunmüddətli itkilər meydana çıxır ki, bu da həmin insanın ağır depressiya keçirməsinə, həyata qarşı sevginin sönməsinə, özünə inamsızlıq və gələcəyə qarşı böyük bir inamsızlıq hissi ilə üz-üzə qalmasına səbəb olur,” — deyə o vurğulayıb.
Nabat Mirzəyeva qeyd edib ki, müharibə yaşayan insanlarda böyük sarsıntı hissi hər zaman təhlükədə olduğunu hiss etdirir.
“Hər an bir hadisənin baş verəcəyi və hər an təhlükədə olma hissi insanın gündəlik həyatına təsir edir. Bu sadəcə böyüklər üçün deyil, uşaqlarda da fərqli şəkildə özünü göstərir. Uşaqlarda kabuslarla nəticələnən yuxular, özünə qapanma, şiddətli aqressivlik və asosial davranışlar müşahidə olunur. Oyun zamanı əgər bir oyun oynayırsa, müharibə səhnələri həmin uşağın gözündə təkrarlanır və kabus dolu yuxularla nəticələnir,” — deyə psixoloq bildirib.
O əlavə edib ki, travma insanın zəifliyi deyil, yaşananın nə qədər ağır olduğunu göstərən psixoloji izdir.