Azərbaycanda çoxsaylı tarixi abidələr mövcud olsa da, onların böyük bir hissəsi hələ də tədqiq olunmamış qalır. Mütəxəssislərin fikrincə, həm yerin altında gizlənən abidələr, həm də artıq məlum olan tarixi yerlər arxeoloji araşdırmalarını gözləyir. Bu isə ölkənin tarixi irsinin hələ tam öyrənilmədiyini göstərir.
Arxeoloq Qafar Cəbiyev “Tehsil365”ə açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan ərazisində yerin altında mövcud olan abidələrin sayı yerüstü abidələrdən dəfələrlə çoxdur və onların dəqiq yerləri hələ məlum deyil.
Onun sözlərinə görə, torpaq altında gizlənən abidələr olduqca çoxdur:
“Yer üzərində nə qədər tarixi abidə varsa, bəlkə də ondan on dəfələrlə, hətta yüz qat artıq abidə torpağın altında mövcuddur. Biz onların yerini tam bilmirik, amma məlumdur ki, hər tərəfdə müxtəlif təyinatlı abidələr var.”
Arxeoloq qeyd edib ki, hətta artıq məlum olan abidələrin böyük hissəsi belə tam tədqiq edilməyib:
“Yer üzərində bizə bəlli olan abidələrin belə heç 10 faizi yetərincə tədqiq olunmayıb. Yəni abidələrin təxminən 90 faizi hələ də araşdırılmasını gözləyir.”
Qafar Cəbiyev nümunə kimi Qəbələ ərazisində yerləşən qədim şəhər yerini göstərib. O bildirib ki, bu ərazi uzun illərdir araşdırılsa da, hələ tam öyrənilməyib:
“Qədim Qəbələ şəhər yeri təxminən 100 ildir arxeoloji cəhətdən tədqiq olunur. Buna baxmayaraq, həmin abidənin heç 50-də biri də tam öyrənilməyib.”
Arxeoloq vurğulayıb ki, tarixi abidələrin tədqiqi tələskənliklə deyil, sistemli şəkildə aparılmalıdır. Onun fikrincə, qədim şəhərlər, dini abidələr, məzarlıqlar, müdafiə tikililəri, körpülər və qədim ticarət yolları gələcək tədqiqatların əsas istiqamətlərindən biridir.
Mütəxəssis hesab edir ki, Azərbaycanın tarixi irsinin tam öyrənilməsi üçün uzunmüddətli və ardıcıl arxeoloji araşdırmalara ehtiyac var.