“Tarix boyu ədəbi əsərlər eyni qalsa da, onları oxuyan insanların düşüncəsi, baxışı və yanaşması dəyişir”.
Bu sözləri “Tehsil365”ə açıqlamasında yazıçı Gülnar Səma bildirib.
Yazıçı qeyd edib ki, yazılı ədəbiyyat nümunələri adətən zamanla dəyişmir, lakin şifahi ədəbiyyatda variantlılıq müşahidə olunur.
“Yazılı ədəbiyyata aid mətnlər redaktə və ya korrektə düzəlişlərinə məruz qalmasalar, adətən zamanla dəyişmirlər. Şifahi ədəbiyyatın isə çox variantlılığı danılmazdır,” – deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, bəzi əsərlər nəşr yeri və zamanına görə dəyişikliklərə məruz qala bilər.
“Y.V.Çəmənzəminlinin ‘İki od arasında’ romanı nəşr olunma zamanına və yerinə görə ‘Qan içində’ adı ilə çap olunmuşdur,” – deyə o qeyd edib.
Gülnar Səma vurğulayıb ki, ədəbi əsər yalnız müəllifin deyil, həm də dövrün və ictimai quruluşun məhsuludur.
“Bir sözlə, ədəbi nümunə öz müəllifinin məhsulu olmasıyla yanaşı, dövrün, hətta məkanın da məhsuludur,” – deyə o əlavə edib.
Yazıçı bildirib ki, zaman keçdikcə əsərlərin özü yox, onlara münasibət dəyişir.
“Məsələyə bu tərəfdən yanaşsaq, əsərlər deyil, onlara münasibət dəyişir. Bəli, oxucu da dəyişir,” – deyə o vurğulayıb.
Onun fikrincə, müasir oxucu əvvəlki dövrlərin oxucusundan tamamilə fərqlənir və informasiyanı daha sürətli qəbul edir.
“Bu günün oxucusu informasiyanı ən sürətli formada əldə etməyə qadir müasir insandır,” – deyə o bildirib.
Gülnar Səma hesab edir ki, klassik əsərlərin müasir oxucuya məcburi şəkildə təlqin edilməsi düzgün deyil.
“Bütün bunları nəzərə alaraq bu günün oxucusuna klassik əsərləri məcburi təlqin etmək düzgün deyil,” – deyə o qeyd edib.
Yazıçı əlavə edib ki, yeni nəsil oxucuların maraqları və düşüncə tərzi əvvəlki nəsillərdən fərqlənir.
“XXI əsrin oxucusu XX əsrin oxucusu deyil, XIX əsrin oxucusu isə heç deyil,” – deyə o bildirib.
Sonda o vurğulayıb ki, bəzi mövzular ümumbəşəri olsa da, bəziləri konkret xalqlara məxsus olur.
“Müəyyən ümumbəşəri mövzular var ki, həmin əsərin oxucusunun nə millət fərqi, nə də dövlət fərqi vardır,” – deyə Gülnar Səma fikrini yekunlaşdırıb.