İlahiyyatçı Turan İrfanın sözlərinə görə, tarix boyu dinin əsas prinsipləri müəyyən dərəcədə təhrif olunub və ya qəsdən dəyişdirilib. Onun fikrincə, bu dəyişikliklər islahat xarakteri daşımayıb, əksinə dini daha mürəkkəb və anlaşılmaz göstərmək üçün bəzi ruhanilər tərəfindən məqsədli şəkildə edilib.
O “Tehsil365”ə açıqlamasında qeyd edir ki, Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri – Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Ələkbər Sabir, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Cəlil Məmmədquluzadə də zamanında mövhumat və xurafatı sərt şəkildə tənqid edərək, bunun cəmiyyətin inkişafına mane olduğunu vurğulayıblar.
İlahiyyatçı bildirir ki, xüsusilə Məhərrəm ayı ilə bağlı bəzi ənənələr dinlə əlaqələndirilsə də, onların İslamda heç bir əsası yoxdur. Onun sözlərinə görə, uşaqların başını yarmaq, müxtəlif mərasimlər təşkil edib nəzir toplamaq kimi hallar sonradan formalaşmış yanlış adətlərdir.
Turan İrfan cəmiyyətdə günah anlayışının da səhv dərk edildiyini deyir. O vurğulayır ki, insanlar içkini böyük günah hesab etdiyi halda, qeybət, böhtan, iftira və haqsızlıq kimi əməlləri kiçik sayırlar. Halbuki bu əməllərin məsuliyyəti daha ağırdır.
İlahiyyatçı sünnət məsələsinə də toxunaraq bildirir ki, bu əməl vacib deyil, sadəcə müstəhəb sayılır və insanın müsəlman olması bununla müəyyən olunmur. Onun fikrincə, əsas meyar insanın mənəvi keyfiyyətləri, əxlaqı və Yaradanı dərk etməsidir.
O əlavə edir ki, bəzi dini adətlər – məsələn, halvanın yalnız yas mərasimlərinə aid edilməsi, duaların yalnız ərəb dilində oxunmasının vacib sayılması və ya Qurana mistik yanaşma – İslamın özündən qaynaqlanmır. Turan İrfanın sözlərinə görə, Quran insanların anlaması üçün nazil olunub və dualar da başa düşülən dildə edilməlidir.
İlahiyyatçı həmçinin qeyd edir ki, İslamda yalnız tək Allaha ibadət edilməlidir və müxtəlif obyektlərə sitayiş, nəzir və qurban vermək kimi hallar digər qədim inanclardan keçmiş ənənələrdir.
Onun fikrincə, dindarlıq yalnız ibadətlə ölçülməməlidir. Əsl dindarlıq əxlaq, elm, təvazökarlıq və cəmiyyətə fayda verməklə müəyyən olunur. O bildirir ki, ibadəti nümayiş etdirmək, onu reklam vasitəsinə çevirmək doğru deyil.
Sonda Turan İrfan vurğulayır ki, yaxşılığa təşviq etmək, ehtiyacı olanlara yardım etmək və cəmiyyətə faydalı olmaq ən üstün ibadətlərdəndir. Onun qənaətinə görə, bu dəyərlər arxa plana keçirildikdə din öz mahiyyətindən uzaqlaşdırılır və yerini xurafat tutur.

