Təhsil 365 - Logo Mobile

İlahiyyatçı Turan İrfan: “Din adı altında xurafat yayılıb, insanlar isə bunu həqiqət kimi qəbul edib”

13902.04.2026 - 16:00
İlahiyyatçı Turan İrfan: “Din adı altında xurafat yayılıb, insanlar isə bunu həqiqət kimi qəbul edib”

İlahiyyatçı Turan İrfanın sözlərinə görə, tarix boyu dinin əsas prinsipləri müəyyən dərəcədə təhrif olunub və ya qəsdən dəyişdirilib. Onun fikrincə, bu dəyişikliklər islahat xarakteri daşımayıb, əksinə dini daha mürəkkəb və anlaşılmaz göstərmək üçün bəzi ruhanilər tərəfindən məqsədli şəkildə edilib.

O “Tehsil365”ə açıqlamasında qeyd edir ki, Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri – Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Ələkbər Sabir, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Cəlil Məmmədquluzadə də zamanında mövhumat və xurafatı sərt şəkildə tənqid edərək, bunun cəmiyyətin inkişafına mane olduğunu vurğulayıblar.

İlahiyyatçı bildirir ki, xüsusilə Məhərrəm ayı ilə bağlı bəzi ənənələr dinlə əlaqələndirilsə də, onların İslamda heç bir əsası yoxdur. Onun sözlərinə görə, uşaqların başını yarmaq, müxtəlif mərasimlər təşkil edib nəzir toplamaq kimi hallar sonradan formalaşmış yanlış adətlərdir.

Turan İrfan cəmiyyətdə günah anlayışının da səhv dərk edildiyini deyir. O vurğulayır ki, insanlar içkini böyük günah hesab etdiyi halda, qeybət, böhtan, iftira və haqsızlıq kimi əməlləri kiçik sayırlar. Halbuki bu əməllərin məsuliyyəti daha ağırdır.

İlahiyyatçı sünnət məsələsinə də toxunaraq bildirir ki, bu əməl vacib deyil, sadəcə müstəhəb sayılır və insanın müsəlman olması bununla müəyyən olunmur. Onun fikrincə, əsas meyar insanın mənəvi keyfiyyətləri, əxlaqı və Yaradanı dərk etməsidir.

O əlavə edir ki, bəzi dini adətlər – məsələn, halvanın yalnız yas mərasimlərinə aid edilməsi, duaların yalnız ərəb dilində oxunmasının vacib sayılması və ya Qurana mistik yanaşma – İslamın özündən qaynaqlanmır. Turan İrfanın sözlərinə görə, Quran insanların anlaması üçün nazil olunub və dualar da başa düşülən dildə edilməlidir.

İlahiyyatçı həmçinin qeyd edir ki, İslamda yalnız tək Allaha ibadət edilməlidir və müxtəlif obyektlərə sitayiş, nəzir və qurban vermək kimi hallar digər qədim inanclardan keçmiş ənənələrdir.

Onun fikrincə, dindarlıq yalnız ibadətlə ölçülməməlidir. Əsl dindarlıq əxlaq, elm, təvazökarlıq və cəmiyyətə fayda verməklə müəyyən olunur. O bildirir ki, ibadəti nümayiş etdirmək, onu reklam vasitəsinə çevirmək doğru deyil.

Sonda Turan İrfan vurğulayır ki, yaxşılığa təşviq etmək, ehtiyacı olanlara yardım etmək və cəmiyyətə faydalı olmaq ən üstün ibadətlərdəndir. Onun qənaətinə görə, bu dəyərlər arxa plana keçirildikdə din öz mahiyyətindən uzaqlaşdırılır və yerini xurafat tutur.

Fatimə Cəfərzadə

Xəbər Lenti

Paytaxt müəllimləri Beynəlxalq Müəllimlər Günü münasibətilə təltif edildi05.10.2026 - 19:55
ADU-da “Müəllim – gələcəyə işıq saçan insan” adlı tədbir keçirilib05.10.2026 - 19:45
ADU-da professor Əsgər Zeynalovun 75 illik yubileyi qeyd olundu05.10.2026 - 19:35
Elm və təhsil nazirinin müavini Tərtərdə vətəndaşları qəbul edəcək05.10.2026 - 19:25
Bakı və region şagirdləri arasında bal fərqinin əsas səbəbləri nədir? - Ekspertdən açıqlama05.10.2026 - 19:10
İçərişəhər və Bakı Meksikadakı festivalda tanıdılıb05.10.2026 - 17:52
Ucuz və keyfiyyətsiz qidalar uşaqların sağlamlığına necə təsir edir? – Tibb ekspertindən AÇIQLAMA05.10.2026 - 17:44
BDU ilə Qobustan Milli Tarix-Bədii Qoruğu əməkdaşlıq memorandumu imzalayıb05.10.2026 - 17:39
Prezident İlham Əliyev Pirallahıda yeni dərman istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak edib05.10.2026 - 17:34
“Royal Məmmədov” yük gəmisinə PUA hücumu Ölənlər var05.10.2026 - 17:26
UNEC-də APTIS Mərkəzi fəaliyyətə başlayıb05.10.2026 - 14:56
ETİHİ Respublika Komitəsi bölgələrdə müəllimləri təbrik edib05.10.2026 - 14:53
Müəllimlərə üç məktəbdə işləmək imkanı verilə bilər05.10.2026 - 14:50
Psixoloq Mirsadiq Muxtarov: “Gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik tələbələrdə psixoloji gərginlik yaradır”05.10.2026 - 14:47
Nazir: Müəllimlik peşəsinin əsas missiyası həm də savadlı və məsuliyyətli nəsillər yetişdirməkdir05.10.2026 - 14:43
Nazir: Süni intellektdən düzgün istifadə şagirdlərin qiymətləndirilməsində rol oynaya bilər05.10.2026 - 14:39
Andreas Şleyxer: Şagirdlərin məlumatı qiymətləndirmək və tənqidi düşünmək qabiliyyəti zəifləyir05.10.2026 - 14:36
İçərişəhərdə “İrs üçün yarat” memarlıq müsabiqəsi elan olunub05.10.2026 - 14:30
Qarabağdakı qadın minaaxtaranlardan bəhs edən film Avropa festivalında mükafat qazanıb05.10.2026 - 14:26
Lətif Kərimovun 120 illik yubileyi Vyanada “Azərxalça” ASC-nin xüsusi xalça sərgisi ilə qeyd olunub05.10.2026 - 14:21
“DokuBaku” Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı başlayır05.10.2026 - 14:17
Məzahir Məmmədli: ““Atıb-tutmaqdan” çəkindirə bilər””05.10.2026 - 14:15
Tarixi Alman Lüteran kilsəsində III Beynəlxalq Opera Festivalı keçirilib05.10.2026 - 14:13
ADU nümayəndəsi Ege Universitetində görüşlər keçirib05.10.2026 - 13:08
İstanbulda keçirilən beynəlxalq konqresdə ATU-nun dağınıq skleroz üzrə elmi nəticələri təqdim edilib05.10.2026 - 13:04
BDU-da Təhsildə Yeni Çağırışlar VII Beynəlxalq Forumu keçirilib05.10.2026 - 13:00
Nazirlikdə Türkiyə nümayəndələri ilə görüş05.10.2026 - 12:54
“İbtidai təhsildə nəticə yoxdursa, digər pillələrdə də olmayacaq” - Təhsil naziri05.10.2026 - 12:48
1000 nəfər müəllimi əhatə edən ixtisasartırma təlimlərinə başlanılır05.10.2026 - 12:44
Sabah Bakıya və rayonlara yağış yağacağı gözlənilir05.10.2026 - 12:40
Magistratura üzrə 195 şəxs dövlət hesabına təhsil almaq hüququ qazanıb.05.10.2026 - 12:34
Müəllim – Gələcəyin Qurucusu və Cəmiyyətin Mənəvi Dayağı05.10.2026 - 11:00
Oktyabrın 6-nın hava proqnozu açıqlanıb05.10.2026 - 10:41
Akademik Arif Həşimov haqqında biblioqrafik göstərici nəşr olunub05.10.2026 - 10:33
Dövlət İmtahan Mərkəzində IELTS imtahanı təşkil olunacaq05.10.2026 - 09:21
İlham Əliyev Malayziyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirini qəbul edib05.10.2026 - 08:52
5 Oktyabr – Beynəlxalq Müəllimlər Günüdür04.10.2026 - 20:01
Gözdən Əlillər Kitabxanasında yeni kitabın video təqdimatı hazırlanıb04.10.2026 - 18:15
Ağdamda yeniyetmənin erkən evliliyə cəlb olunmasının qarşısı alınıb 04.10.2026 - 18:00
Bakıda müəllimə cinayət işi açıldı 04.10.2026 - 17:44
Paytaxtda bu gün “ Danışır Bakı “ festivalı keçirilib04.10.2026 - 17:33
ADU Ələddin Əliyevin vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib04.10.2026 - 17:24
Şagirdlərin məktəbə velosipedlə getməsi təklif olunur04.10.2026 - 17:14
UNESCO müəllimlərə səsləndi: Şagirdlərə yalnız nəzəri bilik verməyin04.10.2026 - 17:08
Qubada yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində məktəbli vəfat etdi04.10.2026 - 17:00
Sankt-Peterburqda Üzeyir Hacıbəylinin 141 illiyi həsr olunmuş tədbir keçirilib04.10.2026 - 15:24
Azərbaycan Meksikada Ümumdünya İrs Şəhərləri Festivalında təmsil olunub04.10.2026 - 15:20
V Şəki Beynəlxalq Teatr Festivalı keçirilir04.10.2026 - 15:15