Son illərdə cəmiyyətdə tez-tez səslənən fikirlərdən biri də gənclərin kitab oxumağa marağının azalması ilə bağlıdır. Lakin mütəxəssislər bu yanaşmanın birmənalı olmadığını və daha geniş kontekstdə dəyərləndirilməli olduğunu bildirirlər.
Mövzu ilə bağlı yazar İradə Aytel “Tehsil365"ə açıqlama verib.
Yazar bildirib ki, “Müasir dövrdə ‘gənclər kitab oxumur’ fikri artıq bir klişeyə çevrilib. Bu yanaşma müəyyən həqiqət payı daşısa da, eyni zamanda yenidən düşünülməyə ehtiyac duyur.”
Onun sözlərinə görə, bu vəziyyətin səbəblərindən biri təhsil sistemindəki yanaşma ilə bağlıdır: “Bugünkü təhsil sistemi şagirdin dünyagörüşünün bütöv şəkildə formalaşmasından daha çox, onun konkret ixtisas üzrə yönləndirilməsinə xidmət edir. Orta məktəblərdə tətbiq olunan selektiv yanaşma – yəni şagirdin seçdiyi sahəyə uyğun fənlərə üstünlük verməsi – geniş mütaliə vərdişlərinin zəifləməsinə gətirib çıxarır.”
Yazar qeyd edib ki, əvvəlki dövrlərlə müqayisədə informasiya mənbələrinin xarakteri də ciddi şəkildə dəyişib: “Bir zamanlar ədəbiyyat və digər sahələr üzrə biliklərin əsas mənbəyi kitab idi. Bu gün isə rəqəmsal platformalar, vizual media və interaktiv resurslar bu rolu bölüşür.”
Onun fikrincə, müasir gənclərin məlumat qavrama üsulu fərqlidir: “Gənc nəsil informasiyanı yalnız oxumaqla deyil, eyni zamanda izləmək, dinləmək və təcrübə etmək yolu ilə mənimsəyir. Bu isə idrak modelinin dəyişməsi deməkdir, lakin bu dəyişiklik mütləq şəkildə səviyyənin aşağı düşməsi kimi qiymətləndirilməməlidir.”
Yazar vurğulayıb ki, burada əsas məsələ oxumağın mahiyyətinin deyil, formasının dəyişməsidir: “Müasir gənc klassik romanı əvvəlki kimi uzun müddət oxumaya bilər, lakin eyni ideyanı fərqli platformalar vasitəsilə qavrayır. Bu, bilik əldə etmə üsullarının diversifikasiyasıdır.”
Bununla belə, yazar kitabın əhəmiyyətinin dəyişmədiyini qeyd edib: “Kitab yalnız informasiya ötürmür, eyni zamanda düşünməyi, təhlil etməyi və daxili dialoq qurmağı öyrədir. Vizual vasitələr sürətli qavrayış yaratsa da, dərinlik baxımından kitabın təsirini tam əvəz edə bilmir.”
Sonda o əlavə edib ki, müasir dövrdə də kitabı sevən gənclərin sayı az deyil: “Mütaliəni həyat tərzinə çevirən və ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan gənclər var. Bu göstərir ki, məsələ ‘gənclər oxumur’ kimi deyil, ‘oxuma mədəniyyəti transformasiya olunur’ kimi qiymətləndirilməlidir.”