Misirin “Masarat” Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini Əhməd Fəhminin “ASAN xidmət” modeli və onun dünyada tətbiqi barədə geniş araşdırma məqaləsi nəşr edilib.
“Tehsil365" xəbər verir ki, araşdırmada “ASAN xidmət” ideyasının mahiyyəti və yaranma tarixi, eləcə də bir sıra dünya ölkələrində tətbiqi barədə yazılıb.
Qeyd edilib ki, Azərbaycanın 2012-ci ildə istifadəyə verdiyi “ASAN xidmət” modeli qısa müddətdə milli innovasiya təşəbbüsündən qlobal səviyyədə uğurlu idarəetmə nümunəsinə çevrilərək, 30-dan çox ölkəyə ixrac olunub. Rəqəmsal idarəetmə sisteminin inkişafına yönəlmiş bu layihə 2015-ci ildə BMT-nin “Dövlət xidmətlərinin göstərilməsinin təkmilləşdirilməsi” üzrə mükafatına layiq görülərək beynəlxalq nüfuz qazanıb.
Vurğulanıb ki, “ASAN xidmət” modeli dövlət qurumlarının fəaliyyətini bir məkanda birləşdirən “vahid pəncərə” prinsipi əsasında qurulub: “Bu sistem vasitəsilə vətəndaşlara şəxsiyyət vəsiqələrinin verilməsi, pasport rəsmiləşdirilməsi, qeydiyyat xidmətləri, sahibkarlıq fəaliyyəti üçün icazələrin alınması və digər çoxsaylı xidmətlər operativ və şəffaf şəkildə təqdim olunur. Layihənin əsas məqsədi vaxt itkisini azaltmaq, bürokratik maneələri aradan qaldırmaq və dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimadı gücləndirməkdir”.
Araşdırmada bildirilib ki, modelin əsas üstünlükləri sırasında korrupsiyaya qarşı ciddi nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, elektron ödəniş sistemlərinin geniş istifadəsi, rəqəmsal xidmətlərin inteqrasiyası və əhali üçün əlçatanlığın təmin olunması xüsusi yer tutur. “ASAN imza”, “ASAN viza”, “ASAN pay” kimi rəqəmsal alətlər, eləcə də “MyGov” platforması bu sistemin ayrılmaz tərkib hissəsidir.
Qeyd edilib ki, Azərbaycan son illərdə bu modeli xarici siyasət aləti kimi də fəal şəkildə tətbiq edir: “Xüsusilə Afrika qitəsində “ASAN xidmət”in tətbiqi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. 2025-ci ilin iyun ayında Efiopiyanın paytaxtı Əddis-Əbəbədə “ASAN xidmət” konsepsiyası əsasında “MESOB” dövlət xidmətləri mərkəzinin fəaliyyətə başlaması bu istiqamətdə ilk addım olub. Mərkəz müxtəlif dövlət qurumlarını birləşdirərək 120-dən çox xidməti vətəndaşlara təqdim edir”.
“Bununla yanaşı, Ruanda ilə əməkdaşlıq çərçivəsində vahid xidmət mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsal infrastrukturun inkişafı üzrə razılaşmalar əldə olunub. 2026-cı ilin mart ayında isə Qvineyanın paytaxtı Konakridə "ASAN xidmət" modelinin tətbiqi ilə bağlı əməkdaşlığa dair Saziş imzalanıb. Bu təşəbbüslər Azərbaycanın Afrika ölkələri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi və rəqəmsal sahədə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.
Araşdırmada diqqətə çatdırılıb ki, “ASAN xidmət” modelinin ixracı Azərbaycanın beynəlxalq imicinin möhkəmlənməsinə, yeni iqtisadi imkanların yaranmasına və qlobal cənub ölkələri ilə tərəfdaşlıq əlaqələrinin güclənməsinə xidmət edir. Bununla yanaşı, layihə proqram təminatı və rəqəmsal xidmətlər sahəsində yerli şirkətlər üçün də yeni bazarlara çıxış imkanı yaradır”, - deyə məqalədə vurğulanıb.
Araşdırmada, həmçinin “ASAN xidmət” modelinin Afrika ölkələrində tətbiqinin bir sıra çağırışlarla da üzləşə biləcəyi qeyd edilib. Bildirilib ki, müxtəlif ölkələrdə idarəetmə sistemlərinin fərqliliyi, rəqəmsal infrastrukturun zəifliyi, ixtisaslı kadr çatışmazlığı və bürokratik müqavimət kimi amillər layihənin effektivliyinə təsir göstərə bilər: “Eyni zamanda, məlumatların qorunması və rəqəmsal suverenlik məsələləri də diqqət tələb edən əsas istiqamətlərdəndir. Beləliklə, “ASAN xidmət” modelini tətbiq etmək istəyən ölkələr yuxarıda sadalanan məsələləri diqqətdə saxlamalıdırlar”.
Müəllif araşdırmasında, həmçinin “ASAN xidmət” modelinin tətbiqi ilə bağlı mütəxəssislərin fikirlərinə istinad edərək yazıb ki, yaxın illərdə “ASAN xidmət” modelinin coğrafi əhatəsi daha da genişlənəcək, süni intellekt və digər qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi ilə xidmətlərin keyfiyyəti artırılacaq. Bu isə Azərbaycanın rəqəmsal idarəetmə sahəsində qlobal mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradacaq.