Yetkinlər üçün orta gündəlik D vitamini tələbatı təxminən 400 BV olaraq qiymətləndirilir, qanda 12-20 ng/ml səviyyəsi isə əksər insanlar üçün kifayət hesab olunur və bu diapazondan yuxarı səviyyələr heç bir əlavə fayda vermir.
“Tehsil365” xəbər verir ki, bir vaxtlar raxitin müalicəsində istifadəsi ilə məşhur olan D vitamini , 2000-ci illərin əvvəllərində çoxsaylı xəstəliklərlə əlaqəli olduğu ortaya çıxdıqda "möcüzə" kimi qəbul edilməyə başladı. Onun xərçəng və ürək xəstəliklərindən tutmuş depressiya və diabetə qədər geniş spektrli xəstəliklərə qarşı təsirli ola biləcəyi irəli sürüldü. Lakin sonrakı geniş klinik tədqiqatlar bu gözləntilərin əsasən qarşılanmadığını göstərdi.
D vitamini niyə vacibdir?
D vitamini bədənin kalsium və fosforu mənimsəməsinə kömək etməklə sümük sağlamlığında mühüm rol oynayır. Həmçinin immun sisteminə təsir etdiyi və iltihabı azalda biləcəyi deyilir. Günəş işığına məruz qaldıqda insan bədəni bu vitamini özü istehsal edə bilər.
Scientific American-a görə, 2000-ci illərdə aparılan müşahidə tədqiqatları D vitamini səviyyəsinin aşağı olması ilə bir sıra xəstəliklər arasında əlaqə olduğunu göstərdi. Bu tapıntılar D vitamini əlavələrinin xəstəliklərin qarşısını ala biləcəyi fikrini gücləndirdi. Bu dövrdə kitablar nəşr olundu, televiziya proqramlarında çatışmazlığı geniş yayılmış bir problem kimi təqdim edildi və əlavələrin istifadəsi sürətlə artdı.
Lakin, daha güclü dəlillər təqdim edən randomizə edilmiş nəzarətli sınaqlar fərqli nəticələr vermişdir. Təxminən 26.000 insanı əhatə edən genişmiqyaslı bir tədqiqatda gündəlik D vitamini əlavəsi:
Xərçəng və ürək xəstəliklərini azaltmır.
Sümük sınıqlarının qarşısını almır.
Koqnitiv funksiyaları yaxşılaşdırmır.
Bunun yıxılma riskini azaltmadığı aşkar edildi.
Eynilə, yüksək dozada əlavələrin diabet riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmadığı aşkar edilmişdir.
Mütəxəssislərin fikrincə, cəmiyyətdə D vitamini çatışmazlığına dair geniş yayılmış inanc əsasən səhv şərhlərdən qaynaqlanır. Səhiyyə orqanları bildirir ki, qanda D vitamini səviyyəsinin təxminən 16-20 ng/ml olması əksər insanlar üçün kifayətdir. Lakin bəzi qaydalar daha yüksək səviyyələri hədəfləyir və "çatışmazlıq" anlayışını genişləndirir.
Məlumatlar göstərir ki, insanların əksəriyyətində artıq kifayət qədər D vitamini səviyyəsi var.
Araşdırmalar göstərir ki, hətta qısa müddətli günəş işığına məruz qalmaq belə kifayət qədər D vitamini istehsalını təmin edə bilər. Məsələn, yay aylarında, bədənin təxminən dörddə biri günəş işığına məruz qaldıqda, gündə bir neçə dəqiqə işıq belə kifayət edə bilər. Bundan əlavə, bədən D vitamini saxlaya və onu həftələrlə istifadə edə bilər.
Scientific American jurnalında dərc olunan bir hesabata görə, tədqiqatlar göstərir ki, tək bir "hamıya uyğun" D vitamini dozası əvəzinə, qiymətləndirmələr orta ehtiyaclara əsasən aparılır. ABŞ-da Tibb İnstitutu tərəfindən 2011-ci ildə aparılan hərtərəfli araşdırma, yetkin bir insanın orta gündəlik D vitamini tələbatının təxminən 400 BV olduğunu hesablayıb.
Eyni qiymətləndirmə göstərdi ki, qanda D vitamini səviyyəsi 12-16 ng/ml aralığına çatdıqda sümük sağlamlığı üçün faydalar əsasən doymuş olur və 20 ng/ml və daha yüksək səviyyələrdə heç bir əlavə sağlamlıq faydası aşkar edilmir. Buna görə də, mütəxəssislər əhalinin böyük bir hissəsinin bu aralıqlarda artıq kifayət qədər D vitamini səviyyəsinə malik olduğunu bildirirlər.
Əlavələri kim qəbul etməlidir?
Mütəxəssislər deyirlər ki, sağlam insanların əksəriyyəti əlavələrə ehtiyac duymur. Lakin, müəyyən qruplar üçün əlavələr tövsiyə olunur:
Ana südü ilə qidalanan körpələr
Malabsorbsiyası olan xəstələr
Böyrək və ya qaraciyər xəstəliyi olanlar
Uzun müddət xəstəxanada qalanlar və ya mədə əməliyyatı keçirənlər