Həkimlər ürək dayanması təhlükəsini əvvəlcədən siqnal verə biləcək dörd əlamət müəyyən ediblər.Ürək dayanması həmişə qəfil və xəbərdarlıq edilmədən baş vermir.
“Tehsil365” xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, araşdırmalar göstərir ki, bəzi xəstələr kritik hadisədən bir neçə saat və ya hətta gün əvvəl bir sıra əlamətlər yaşayırlar ki, bu da xəbərdarlıq ola bilər.
Bu patoloji proses ürək ritminin pozulması səbəbindən qan dövranının qəfil dayanması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət miokard infarktından fərqlənir, çünki bu vəziyyətdə pozğunluq tıxanmış arteriya səbəbindən ürək əzələsinə oksigen çatdırılmasının qarşısını alır.
“Manchester University NHS Trust”dan məsləhətçi kardioloq Çarlz Pirman "ürək tutması" ifadəsinin ürəyin döyünməsini dayandırdığı bir vəziyyəti ifadə etdiyini izah edir. Bir amil kəskin infarkt ola bilər -damarın kəskin daralması və ya tıxanması.
Koroner ürək xəstəliyi damar divarlarında yağ çöküntülərinin və xolesterolun yığılması səbəbindən tədricən inkişaf edir. Nəticədə lövhə partlayır və bu da arteriyanı tamamilə bağlayan və infarkt törədən trombun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bəzi hallarda bu, tez-tez ürək dayanmasına səbəb olan mədəcik fibrillyasiyası da daxil olmaqla təhlükəli ritm pozğunluqları ilə müşayiət olunur.
Genişmiqyaslı bir araşdırmada təcili yardım xidmətlərinə qəbul edilmiş 1500-dən çox yetkin xəstə iştirak edib. Tədqiqat rəhbəri Cedars-Sinai Tibb mərkəzindən həkim Kindaron Reynierin qeyd etdiyi kimi, onların təxminən yarısı ürək dayanmasından bir neçə saat və ya həftə əvvəl spesifik əlamətlər yaşayıb.
Alimlərin müəyyən etdiyi əsas xəbərdarlıq əlamətlərinə aşağıdakılar daxildir:
• Nəfəs darlığı (təngnəfəslik) - xəstələrin təxminən 41 faizində müşahidə olunan ən çox yayılmış əlamətdir və həm kişilər, həm də qadınlar üçün statistik cəhətdən əhəmiyyətli olan yeganə əlamətdir.
• Sinə ağrısı – xəstələrin təxminən üçdə birində müşahidə olunub və ürək dayanması ilə əhəmiyyətli dərəcədə əlaqə əsasən kişilərdə müşahidə olunub.
• Həddindən artıq tərləmə (diaforez) – halların təxminən 12 faizində müşahidə olunur və kişilərdə daha çox rast gəlinir.
• Tutmalar – halların 11 faizində qeydə alınıb ki, bu da nəzarət qrupundan daha yüksəkdir.
• Konvulsiv hücumlar - halların 11 faizində qeydə alınıb ki, bu da nəzarət qrupunun göstəricisindən çoxdur.
Lakin ürəkbulanma, halsızlıq və başgicəllənmə kimi əlamətlər ürək dayanması ilə açıq bir əlaqə göstərməyib.
Hər il Böyük Britaniyada təxminən 30.000 xəstəxanadan kənar ürək dayanması qeydə alınır ki, bunların 90 faizindən çoxu ölümcül olur. Buna görə də, bu əlamətlərin erkən aşkarlanması həyat xilas etməkdə çox vacib ola bilər.
Həkimlər vurğulayırlar ki, ürək dayanması təcili yardım çağırılmasını, ürək-ağciyər reanimasiyasının başlanmasını və mümkün olduqda defibrillyatorun istifadəsini tələb edən təcili vəziyyətdir.
Araşdırmanın müəllifləri qeyd edirlər ki, təsvir olunan əlamətlər gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinir və həmişə qaçılmaz təhlükəni göstərmir. Lakin, digər amillərlə birləşdirildikdə, onlar artan riski vaxtında müəyyən etməyə kömək edir.
Qeyd etmək lazımdır ki, gündə hətta bir stəkan süd içmək belə insult riskini təxminən 10 faiz azalda bilər. Qan damarlarına bu qoruyucu təsir kalsium, kalium və maqneziumun unikal kombinasiyasından qaynaqlanır.