Ümumiyyətlə cəza üsulu ilə tərbiyə metodikası çox yanlış bir metodikadır.Çünki cəza üsulu ilə hər hansısa bir tərbiyəni verərsənsə, o uşaqda müxtəlif aqresiyaların yaranmasına gətirib çıxaracaqdır.
Bu sözləri “Tehsil365” ə açıqlamasında , psixoloq Aytən Ələkbərova bildirib.
“Yeniyetmə dövründə uşaq, valideyninə qarşı gücü çatmadığı üçün aqressiyasını digər insanlara yönəldir və cəmiyyətdə “çətin tərbiyə olunan, pis və tərbiyəsiz uşaq” kimi yadda qalır. Nəticədə onun düşüncəsi belə formalaşır: “Məni döyərək tərbiyə ediblər, mən də başqalarını döyərək düzəltməliyəm.” Bu yanaşma uşağı gənc yaşlarından kriminal şəxsiyyətə meyilli edə və təcridxanalara apara bilər.”
“Buna görə də müəyyən yüngül cəza üsulları mövcuddur. Məsələn, disiplin çərçivəsində müəyyən icazələrin verilməməsi. Amma bununla belə, uşaq mütləq dinlənilməli və anlaşılmalıdır. Xüsusilə, valideynlər yeni-yeni qarşılaşdıqları hallarda uşaqların autizm spektrinə daxil olduğunu anlamaya bilər. Belə hallarda uşaq valideynin sözünə qulaq asmırmış kimi görünə bilər və fiziki təzyiq göstərmək, cəza üsulu tətbiq etmək yalnız onun emosional vəziyyətini daha çox pozur.”
“Qorxu ilə tərbiyə etmək uşağın duyğularının parçalanmasına gətirib çıxarır. Bu zaman verilən mesajların təxminən 80%-i uşağa çatmır. Qalan 20%-i isə fiziki cəza ilə əldə etməyə çalışmaq yalnız psixologiyasını daha da zədələyir. Bu tövsiyəni həm sağlam, həm də müəyyən səhhət problemləri olan uşaqlar üçün veririk ki, valideynlər özlərini və uşaqlarını düzgün dəyərləndirsinlər.”
“Yüngül cəza üsulları isə məsuliyyət hissini formalaşdırmaq üçün vacibdir. Cəza olmadıqda uşaq məsuliyyətdən kənar qalır və bu da müxtəlif cinayət hadisələrinə yol aça bilər.Uşaqlarınızla söhbət edin, onları dinləyin və anlamğa çalışın.”
“Üç yaşlı uşağın nadinc davranışı bəzən onun üstün zəka və güclü emosional zəkasının göstəricisidir. Bu halda uşaq tibbi, psixoloji və sosioloji baxımdan sağlamdır. Cəza üsulu ilə tərbiyə etmək onu cəmiyyətə uyğun olmayan bir şəxsiyyət kimi formalaşdırır. Yeniyetməlik dövründə, xüsusilə 8-11-ci siniflərdə, belə uşaqlar cinayət və ciddi problemlərlə üz-üzə qala bilər. Təcrübəmiz göstərir ki, cəza ilə tərbiyə olunan uşaqların həyatı ciddi şəkildə məhv olur.”