Çox vaxt olaraq müqayisə uşaqlarda böyük bir zərbə, böyük bir zədə olur. Əgər ki, davamlı və daimi olaraq bir müqayisə olunursa, sözsüz ki, bu zaman istər-istəməz artıq onun həyatında, gələcək zamanlarında böyük bir təsiri olur.
Bu sözləri “Tehsil365” ə açıqlamasında , psixoloq Nabat Mirzəyeva bildirib.
“Başqa uşaqlarla psixoloji müqayisə, əslində, çox vaxt uşaqlar üçün dərin bir zərbə olur. Xüsusilə bu hal davamlı və sistemli şəkildə təkrarlanırsa, uşağın daxili dünyasında ciddi izlər buraxır. Uşaq zamanla düşünməyə başlayır ki, “mən kifayət deyiləm”, “valideynlərim üçün yetərli deyiləm”, “nə etsəm də uğurlu olmayacağam”. Bu düşüncələr onun özünə inamını zəiflədir, özünü qəbul etməsini çətinləşdirir və daxili tənqidi gücləndirir.”
“Müqayisə edilən uşaqda sevginin şərtli olduğu hissi formalaşa bilər. O düşünür ki, sevilmək üçün daim özünü sübut etməlidir. Bu isə ya həddindən artıq özünü göstərmə ehtiyacına, ya da tam əksinə – özünə qapanmağa və passivliyə gətirib çıxarır. Bəzi uşaqlarda aqressiya, bəzilərində isə həddindən artıq sakitlik və çəkingenlik müşahidə olunur. Bu fərqli reaksiyalar uşağın xarakterindən asılı olsa da, nəticə etibarilə hər biri psixoloji gərginliyin göstəricisidir.”
“Zaman keçdikcə bu hal uşağın sosial münasibətlərinə də təsir edir. O, digər uşaqlara qarşı qısqanclıq hiss edə, özünü daim başqaları ilə müqayisə etməyə alışa bilər. Bu isə gələcək həyatında münasibətlərin qurulmasına və özünü dəyərləndirməsinə mənfi təsir göstərir. Eyni zamanda, valideynlərə qarşı daxili inciklik, gizli aqressiya və anlaşılmama hissi yaranır.”
“Bəzən valideynlər düşünür ki, müqayisə uşağı motivasiya edə bilər. Qısa müddətli və təsadüfi hallarda bu müəyyən qədər təsirli görünə bilər. Uşaq “mən də bacararam” düşüncəsi ilə hərəkətə keçə bilər. Lakin bu davranış uzun müddət davam etdikdə, əks təsir yaradır: stress artır, qorxular formalaşır və daxili motivasiya zəifləyir. Uşaq artıq “bacaracağammı?” qorxusu ilə hərəkət edir və bu da onun inkişafını ləngidir.”
“Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə bu təsirlər daha güclü olur. Çünki bu mərhələdə uşaq öz kimliyini formalaşdırır. Daim müqayisə olunan uşaq “mən kiməm?” sualına sağlam cavab tapa bilmir və dəyərsizlik hissi ilə üzləşir.”
“Sağlam yanaşma isə uşağı başqaları ilə deyil, özünün əvvəlki vəziyyəti ilə müqayisə etməyə öyrətməkdir. “Dünən necə idim, bu gün necə inkişaf etdim?” sualı inkişafın əsasını təşkil etməlidir. Kiçik addımlar, real hədəflər və fərdi inkişaf planı uşağın daha sağlam və davamlı şəkildə irəliləməsinə kömək edir.”
‘Unutmaq olmaz ki, hər uşaq fərqlidir. Onun güclü tərəfləri, bacarıqları və inkişaf tempi unikaldır. Buna görə də müqayisə inkişaf vasitəsi deyil, əksinə, özgüvəni zəiflədən bir amildir. İnkişafın başlanğıcı isə müqayisədən deyil, qəbuldan keçir: uşaq özünü olduğu kimi qəbul etməyi öyrənməlidir.”