Son illərdə bəzi məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaqlara erkən yaşlardan oxu, yazı və riyazi biliklərin intensiv şəkildə öyrədilməsi geniş yayılıb. Valideynlərin böyük bir qismi bunu uşağın gələcək uğuru üçün vacib hesab edir. Lakin mütəxəssislər bu yanaşmanın həm müsbət, həm də mənfi tərəflərinin olduğunu bildirirlər.
Mövzu ilə bağlı məktəbəqədər təhsil üzrə ekspert Töhfə Mustafayeva “Tehsil365"ə açıqlama verib.
Ekspert bildirib ki, “Erkən yaşda akademik bacarıqların verilməsi prinsip etibarilə yanlış deyil. Problem bu biliklərin hansı formada və hansı intensivlikdə təqdim olunmasıdır.”
Onun sözlərinə görə, məktəbəqədər dövrün əsas məqsədi fərqlidir: “Bu yaş mərhələsində uşağın əsas fəaliyyəti oyun olmalıdır. Oyun vasitəsilə uşaq həm sosial bacarıqlar qazanır, həm də öyrənmə prosesinə təbii şəkildə daxil olur. Akademik yük bu prosesi əvəz etdikdə balans pozulur.”
Ekspert qeyd edib ki, bəzi bağçalarda bu balans ciddi şəkildə pozulur: “Praktikada görürük ki, bəzi müəssisələrdə uşaqlar saatlarla masa arxasında saxlanılır, yazı və hesab tapşırıqları ilə yüklənir. Bu isə onların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun deyil.”
Onun fikrincə, bu yanaşmanın əsas səbəblərindən biri valideyn gözləntiləridir: “Valideynlər uşaqlarının erkən yaşda oxuyub-yazmasını uğur göstəricisi kimi qəbul edir. Nəticədə bağçalar da bu tələbatı qarşılamaq üçün proqramı ağırlaşdırır.”
Ekspert vurğulayıb ki, erkən akademik təzyiqin psixoloji təsirləri də nəzərə alınmalıdır: “Uşaq öyrənmə prosesini maraqlı kəşf kimi deyil, məcburiyyət kimi qəbul etməyə başlayır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə motivasiya itkisinə səbəb ola bilər.”
Eyni zamanda o əlavə edib ki, hər uşaq fərqlidir: “Bəzi uşaqlar erkən akademik fəaliyyətə hazır ola bilər, digərləri isə yox. Hamıya eyni yanaşmanı tətbiq etmək düzgün deyil.”
Ekspert balanslı yanaşmanın vacibliyini xüsusi vurğulayıb: “Akademik biliklər oyun, vizual materiallar və gündəlik həyat fəaliyyətləri vasitəsilə, təzyiqsiz şəkildə verilməlidir. Məqsəd nəticə yox, proses olmalıdır.”
O, müəllimlərin roluna da toxunub: “Məktəbəqədər təhsil işçiləri yalnız öyrədən deyil, eyni zamanda müşahidə edən və uşağın inkişaf tempinə uyğun istiqamət verən şəxs olmalıdır.”
Sonda ekspert qeyd edib ki, “Erkən akademik yük qısa müddətdə ‘nəticə’ versə də, bu hər zaman sağlam inkişaf demək deyil. Uşaqlığın əsas funksiyası inkişafdır, yarış deyil.”