“Belə şəxslər yetkin yaşda daim özünü sübut etməyə, hədsiz məsuliyyət götürməyə və başqalarının gözündə dəyərli görünmək üçün fədakarlıq etməyə meylli olurlar. Bu davranış modeli isə zamanla emosional tükənməyə, daxili boşluq hissinə və özünü itirməyə gətirib çıxarır.”
Psixoloq Nabat Mirzəyeva “Tehsil365”ə açıqlamasında bildirib ki, uşaqlıqdan “sevilmək üçün gərəkli olmalısan” mesajını alan insanlar zamanla bu şərti dəyər inancını formalaşdırır və bu inanc onların psixoloji sağlamlığına uzunmüddətli təsir göstərir.
Mirzəyeva qeyd edib ki, bu prosesin nevro-psixoloji tərəfi dopamin sistemi ilə bağlıdır. “İnsan başqasına kömək etdikcə və qarşılığında müsbət sözlər eşitdikcə beyində dopamin ifraz olunur. Bu, mükafat və motivasiya hissi yaradır, beyin həmin davranışı təkrarlamağa çalışır. Problem ondadır ki, dəyər hissi yalnız bu mükafatla bağlı olduqda insan psixoloji asılılığa düşür. Bu asılılıq insanı daha çox işləməyə, daha çox fədakar olmağa və özünü yormaqla daxili mükafat hissini yenidən yaşamağa məcbur edir. Nəticədə emosional tükənmə, özünü dəyərsiz hiss etmə, sosial münasibətlərdə balanssızlıq və hətta depressiv vəziyyətlər yarana bilər.”
Psixoloq vurğulayıb ki, bu vəziyyətdən çıxmaq üçün insan öz dəyərini yalnız faydalılıqla bağlamamalıdır.” “Mən yalnız faydalı olanda dəyərli deyiləm, mən hər zaman dəyərliyəm” düşüncə modelini şüurlu şəkildə formalaşdırmaq lazımdır. Bunun üçün insan özünə yeni psixoloji hədəflər qoymalı, müsbət təsdiqləri təkrar etməli və sərhəd qoyma bacarığını inkişaf etdirməlidir. Hər kömək çağırışına “hə” demək əvəzinə insani şəkildə “yox” deməyi öyrənmək, özünə vaxt ayırmaq, istirahət və sevdiyi işlərlə məşğul olmaq bu asılılıq dövrünü qırmağa kömək edir.”
Mirzəyeva əlavə edib ki, dəyər hissi işdən və faydalılıqdan ayrılmalıdır. “Bunun üçün kiçik addımlarla inancı gücləndirmək, nevroloji olaraq yeni davranış modelini formalaşdırmaq və özünə sevgi göstərmək lazımdır. “Bu proses sadəcə pozitiv düşüncə deyil, şüurlu şəkildə təkrar edilən və zamanla güclənən bir psixoloji modeldir. İnsan özünə dəyər verdikcə, sərhəd qoymağı öyrəndikcə və özünə vaxt ayırdıqca bu asılılıqdan xilas ola bilər.””
Nəticə olaraq, psixoloqun fikrincə, ““Mən gərəkliyəm, mən lazımlıyam” inancından qurtulmaq üçün həm psixoloji, həm də nevroloji gücləndirmə tələb olunur. Bu isə zamanla, şüurlu şəkildə atılan kiçik addımlar və özünü dəyərli görmə bacarığı ilə mümkündür.”