Təhsil 365 - Logo Mobile

Uzunömürlülüyün sirri: genlər 50 faizdən çox təsir edir

7421.04.2026 - 08:22
Uzunömürlülüyün sirri: genlər 50 faizdən çox təsir edir

İnsanın ömür uzunluğu əvvəllər düşünüldüyündən daha çox genetikadan asılı ola bilər. Veytsman Elmi İnstitutunun tədqiqatçıları bu qənaətə gəliblər.

“Tehsil365” xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Science” jurnalında dərc edilib.

Əvvəllər hesab olunurdu ki, irsiyyət ömür uzunluğundakı fərqlərin təxminən 20–25 faizini izah edir, bəzi tədqiqatlarda isə bu göstərici 10 faizdən də aşağı qiymətləndirilirdi. Lakin alimlər göstəriblər ki, bu nəticə düzgün qiymətləndirilməyib. Əvvəlki tədqiqatlarda qocalma ilə birbaşa bağlı olmayan ölümün xarici səbəbləri, məsələn, infeksiyalar, qəzalar və ya zorakılıq halları nəzərə alınmayıb.

Müəlliflər Skandinaviya ölkələrində əkizlər üzərində aparılmış tədqiqatların məlumatlarını, o cümlədən fərqli şəraitdə böyümüş cütlükləri təhlil edib və riyazi modelləşdirmə tətbiq ediblər. Bu, genetik təsiri mühit amillərindən ayırmağa imkan verib. Məlum olub ki, ölümün xarici səbəbləri istisna edildikdə, genlərin ömür uzunluğuna təsiri təxminən 50–55 faizə çata bilər.

Əlavə təhlillər göstərib ki, irsiyyətin rolu ölüm səbəblərindən asılı olaraq dəyişir. Belə ki, demensiyada genetik təsir 80 yaşa qədər təxminən 70 faizə çata bilər, halbuki xərçəngdə bu göstərici daha aşağı qalır. Alimlərin sözlərinə görə, əldə edilən nəticələr qocalmanın öyrənilməsinə yanaşmanı dəyişdirə və ömür uzunluğuna təsir edən genlərin axtarışını stimullaşdıra bilər.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, yüksək irsiyyət göstəricisinə baxmayaraq, ömür uzunluğundakı fərqlərin təxminən yarısı yenə də xarici amillərlə, yəni həyat tərzi, tibbi yardım və təsadüfi bioloji proseslərlə bağlıdır.

Zeynəb Quluyeva

Xəbər Lenti

Azərbaycan elmi: humanitar və rəqəmsal təfəkkürün qovşağında - ustad dərsi21.04.2026 - 13:48
Tədrisdə yeni imkanlar: “Google” alətləri artıq “Rəqəmsal məktəb”də21.04.2026 - 13:36
ADU ilə Petre Andrei Universiteti arasında elmi əlaqələr qurulur21.04.2026 - 13:24
Təhsilalan və təhsilverənlərin maliyyə savadlılığının artırılmasına dair tədbirlərə başlanılır21.04.2026 - 13:11
Beyin yorğunluğunun qarşısını necə almalı? - Rəna Abbasova21.04.2026 - 13:05
Yeni tədqiqat: Salidə Şəmmədqızının elmi və bədii irsi beynəlxalq müstəvidə21.04.2026 - 13:00
Qarabağ Universiteti abituriyentlərlə görüşlərə start verib21.04.2026 - 12:49
Ədəbiyyatda və qəlblərdə yaşayan şair: Səməd Vurğunun 120 illiyi qeyd olunub21.04.2026 - 12:38
Qərarvermənin koqnitiv-emosional mexanizmi – təlim21.04.2026 - 12:25
BDU-da “Diplomatın nitqi” layihəsinə başlanılır21.04.2026 - 12:00
Gündə saatlarla sosial şəbəkələrdə: gənclər arasında asılılıq artır21.04.2026 - 09:56
Tovuz Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinə direktor müavini təyin olunub21.04.2026 - 09:44
BMU-da Çin universiteti ilə birgə fakültə açıldı21.04.2026 - 09:30
Artıq vitamin qəbulunun ciddi fəsadları - Xəbərdarlıq21.04.2026 - 09:20
BDU Johanniter Mərkəzi Almaniya Akademiyası ilə əməkdaşlığa başlayıb21.04.2026 - 09:10
MDU Türkiyə universitetləri ilə elmi əməkdaşlığı genişləndirir21.04.2026 - 09:00
ADU-da Beynəlxalq Çin Dili Günü qeyd olunub21.04.2026 - 08:52
Magistrantların təcrübə və dissertasiya işlərinin müzakirəsinə həsr olunmuş görüş keçirilib21.04.2026 - 08:40
NASA-nın növbəti Ay enişi təxirə düşə bilər Xəb21.04.2026 - 08:31
Bu gün hava yağışlı olacaq21.04.2026 - 08:15
ADU-da “Cənubi Qafqazda sülh” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib 21.04.2026 - 08:04
Yuxusuzluq iki sağalmaz xəstəliyin erkən əlaməti ola bilər21.04.2026 - 07:53
ADU-da “Yaşıl həftə” layihəsinə start verilib21.04.2026 - 07:40
BDU-nun Psixoloji yardım sektoru tələbələr üçün vaxtın idarə olunmasına dair təlim təşkil edib21.04.2026 - 07:32
BDU-da Beynəlxalq Çin Dili Günü qeyd olunub21.04.2026 - 07:22
“The Green Mile” əsəri əsasında Reading dərsi: metodiki yanaşmalar və tədris təcrübəsi21.04.2026 - 07:10
Bəzi ərazilərdə külək güclənib, yağış yağır20.04.2026 - 19:58
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında təhsil sahəsində əlaqələr dərinləşdirilir20.04.2026 - 19:54
Rezidenturaya ərizə qəbulu başa çatır20.04.2026 - 19:46
DİM-də praktik təlim keçirilib20.04.2026 - 19:43
“İdrak” liseyində güllələnən müəllim şagirdi bağışladı20.04.2026 - 19:38
Bakıda IX sinif şagirdi sinif yoldaşına xəsarət yetirib20.04.2026 - 19:32
Özbəkistanda kitab təqdimatında keçirilib20.04.2026 - 19:25
Bilbacar müsabiqəsinin onlayn mərhələsi başa çatıb20.04.2026 - 19:18
BMU-da Çin universiteti ilə birgə fakültə açıldı20.04.2026 - 19:12
Oyuncaqların çoxluğu uşağın yaradıcılığına mane ola bilərmi? – Məktəbəqədər təhsil eksperti açıqladı20.04.2026 - 19:06
Qəbulun sınaq imtahanına qeydiyyat davam edir20.04.2026 - 18:56
“Məqsəd qoymaq öyrənməni daha şüurlu və motivasiyalı prosesə çevirir” – Psixoloq Nabat Mirzəyeva20.04.2026 - 18:50
Uşaq qidasında siçan zəhəri aşkarlanıb20.04.2026 - 18:48
Bakı Dövlət Universitetinin elmi işçisi vəfat edib 20.04.2026 - 18:42
Gənc alimlər üçün “Tədqiqat Məktəbi” layihəsinin açılış tədbiri keçirilib20.04.2026 - 18:34
Əməkdaşlığımızın mərkəzində Azərbaycan müəllimlərinin peşəkarlığının artırılması dayanır20.04.2026 - 18:26
Qonşu ölkədə şagirdlərin telefonlarına nəzarət gücləndi: Xüsusi SIM-kartlar tətbiq olunacaq20.04.2026 - 18:20
ADNSU-da dəyirmi masa və kitab sərgisi keçirilib20.04.2026 - 18:18
Direktorların imtahan tarixləri AÇIQLANDI20.04.2026 - 18:14
Bakıda “II Autizm Maarifləndirmə Forumu” keçirilib20.04.2026 - 18:10
Energetika Nazirliyi ümumtəhsil məktəblərində “Enerji səmərəliliyi aylığı”na start verib20.04.2026 - 18:09