İnsan sosial varlıqdır – bu cümləni çox eşitmişik. Amma bu ifadənin arxasında sadəcə psixoloji deyil, birbaşa fiziki sağlamlığa təsir edən ciddi həqiqətlər dayanır. Son illərdə aparılan araşdırmalar göstərir ki, güclü sosial əlaqələrə sahib olmaq insan ömrünü uzadan ən təsirli faktorlardan biridir. Hətta bəzi hallarda bu təsir siqareti tərgitmək və ya müntəzəm idman etmək qədər güclü hesab olunur.
Ən çox bilinən tərəf – sosial əlaqələrin stressi azaltmasıdır. İnsan yaxın dostu ilə danışanda və ya ailə üzvü ilə vaxt keçirəndə bədəndə kortizol səviyyəsi azalır. Bu isə ürək-damar xəstəlikləri riskini aşağı salır. Amma burada az bilinən daha dərin mexanizm var: sosial ünsiyyət zamanı “təhlükəsizlik hissi” aktivləşir və bu, sinir sistemini balanslaşdırır. Nəticədə bədən “mübarizə rejimi”ndən çıxıb “bərpa rejimi”nə keçir.
“Tehsil365” xəbər verir ki, digər maraqlı və çox danışılmayan fakt immun sistemi ilə bağlıdır. Sosial baxımdan aktiv insanlar daha güclü immun reaksiyaya sahib olur. Yəni bədən virus və bakteriyalara qarşı daha effektiv mübarizə aparır. Tənha insanlar isə daha tez xəstələnir və sağalma müddəti uzanır. Bu fərq təkcə həyat tərzi ilə deyil, birbaşa sosial əlaqələrin bioloji təsiri ilə bağlıdır.
Beyin sağlamlığı baxımından da təsir olduqca böyükdür. Daim ünsiyyətdə olmaq beyini “işlək” vəziyyətdə saxlayır. Danışmaq, dinləmək, reaksiya vermək – bunların hamısı zehni aktivlik tələb edir. Bu isə yaş artdıqca yaddaşın zəifləməsinin qarşısını alır və demensiya riskini azaldır. Ən maraqlısı isə odur ki, sosial əlaqələrin keyfiyyəti sayından daha vacibdir. Yəni çox tanışın olması yox, dərin və səmimi münasibətlər daha böyük fayda verir.
Az bilinən başqa bir məqam isə hormonal təsirdir. Sosial yaxınlıq zamanı oksitosin hormonu ifraz olunur. Bu hormon həm stressi azaldır, həm də ürək sağlamlığını qoruyur. Oksitosin eyni zamanda qan təzyiqinin stabilləşməsinə də kömək edir. Yəni bir dostla səmimi söhbət bəzən dərman təsiri göstərə bilir.
Psixoloji baxımdan isə sosial əlaqələr insanın həyat mənasını gücləndirir. İnsan özünü lazımlı hiss edir, bu da motivasiyanı artırır. Araşdırmalar göstərir ki, məqsəd hissi olan insanlar daha uzun yaşayır və xəstəliklərə qarşı daha dözümlü olur.
Ən təhlükəli məqam isə tənha qalmağın təsirinin çox vaxt hiss edilməməsidir. İnsan özünü “normal” hiss edə bilər, amma uzun müddətli sosial izolasiya bədəndə xroniki stress yaradır və bu, zamanla ciddi problemlərə yol açır.
Nəticə sadədir: sağlam qalmaq üçün təkcə düzgün qidalanmaq və idman etmək kifayət etmir. İnsan münasibətləri də ən az bunlar qədər vacibdir. Bəzən bir zəng, bir görüş, bir səmimi söhbət – ömrü uzadan ən güclü faktor ola bilər.