Muxtarov qeyd edib: “Daxili qorxular şəxsi həyat təcrübələri ilə bağlıdır. Uğursuzluq təcrübəsi, tənqidə həssaslıq, özünəinamın aşağı olması bu qorxuların əsasını təşkil edir. Sosial və mədəni gözləntilər isə fərdin daxilində deyil, yaşadığı mühitdə formalaşır. Ailə strukturu, cəmiyyətin uğur anlayışı, yaş və rol stereotipləri bu gözləntilərin əsasını təşkil edir.”
Xəzər Universitetinin Psixologiya Departamentinin əməkdaşı, psixoloq Mirsadiq Muxtarov “Tehsil365”ə açıqlamasında bildirib ki, insanların gələcək planlarını qurarkən yaşadıqları tərəddüdlər çox vaxt həm daxili qorxulardan, həm də cəmiyyətin onlara yüklədiyi gözləntilərdən qaynaqlanır. Onun sözlərinə görə, bu iki təsir eyni anda mövcud olduqda qərar vermə prosesi çətinləşir, çünki insan hansı düşüncənin öz daxili istəyindən, hansının isə kənar sosial təsirdən yarandığını ayırd etməkdə çətinlik çəkir.
Psixoloq vurğulayıb ki, bu təsirləri ayırd etməyin əsas yolu özünü müşahidə bacarığıdır. İnsan qərarvermə prosesində öz emosional reaksiyalarını izlədikdə fərqləri daha aydın görə bilir. “Daxili qorxular adətən qeyri-müəyyənlik qarşısında yaranan narahatlıq və riskdən yayınma ilə müşayiət olunur. Sosial gözləntilər isə daha çox günahkarlıq hissi və qəbul olunmama qorxusu ilə özünü göstərir.”
Onun sözlərinə görə, bu bacarıq inkişaf etdikcə insan öz həyatına daha çox nəzarət etdiyini düşünür, verdiyi qərarların motivlərini anladıqda isə daha şüurlu seçimlər edir və nəticələrə qarşı hazırlıqlı olur. Bu, psixoloji dayanıqlığın əsas komponentlərindən biridir. “İnsanların öz dəyərlərinə uyğun verdikləri qərarlar onların özünəinamını gücləndirir, çətinliklərə davamlılığını artırır və stresslə daha sağlam mübarizəni asanlaşdırır. Əksinə, uzun müddət yalnız cəmiyyət gözləntilərinə uyğun yaşamaq psixoloji rifaha mənfi təsir göstərə, emosional tükənmə və motivasiya itkisinə səbəb ola bilər.”
Muxtarovun fikrincə, insanın öz dəyərlərinə uyğun seçimlər etməsi onun həyat keyfiyyətini yüksəldir və psixoloji sağlamlığını qorumağa kömək edir.