Böyük Britaniya hökuməti termonüvə sintezi sahəsində araşdırmaları sürətləndirmək məqsədilə 45 milyon funt sterlinq (təxminən 60 milyon dollar) investisiya ayırıb. Yeni “Sunrise AI supercomputer” adlı sistemin Oksfordşirdə, Kalham bölgəsində yerləşən UK Atomic Energy Authority kampusunda qurulacağı və iyun ayında fəaliyyətə başlayacağı gözlənilir.
“Tehsil365“ xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, rəsmi açıqlamalara görə, superkompüter termonüvə reaktorlarında baş verən mürəkkəb fiziki proseslərin daha dəqiq öyrənilməsinə imkan verəcək.
Süni intellekt və yüksək performanslı hesablama texnologiyalarının birgə tətbiqi sayəsində alimlər eksperimental qurğulara ehtiyac olmadan tədqiqatları virtual mühitdə aparacaqlar.
“Sunrise AI supercomputer”un bu sahədə ixtisaslaşmış ən güclü sistemlərdən biri olacağı bildirilir. Onun enerji gücü təxminən 1,4 meqavat təşkil edəcək və süni intellekt tapşırıqları üçün 6,76 exaFLOPS səviyyəsində performans təqdim edəcəyi gözlənilir.
Layihə çərçivəsində “rəqəmsal əkizlər” texnologiyasından istifadə olunacaq. Bu texnologiya vasitəsilə termonüvə qurğularının virtual modelləri yaradılacaq və onların dizaynı ilə iş rejimi əvvəlcədən sınaqdan keçiriləcək.
Texniki baxımdan sistem AMD EPYC prosessorları və Instinct qrafik sürətləndiriciləri üzərində qurulacaq. Server infrastrukturu Dell Technologies tərəfindən təmin ediləcək, məlumatların saxlanması isə WEKA texnologiyası ilə həyata keçiriləcək. Layihədə həmçinin "Intel" və "University of Cambridge" iştirak edir.
Alimlər hesab edir ki, yeni superkompüter yüksək temperaturda plazmanın modelləşdirilməsi, ekstremal şəraitə davamlı materialların hazırlanması və tritium yanacağının əldə olunması kimi əsas problemlərin həllinə töhfə verəcək.
Sistem eyni zamanda Böyük Britaniyanın əsas elmi proqramlarından biri olan STEP fusion project layihəsini dəstəkləyəcək. Bu layihə 2040-cı illərdə termonüvə elektrik stansiyasının prototipinin yaradılmasını nəzərdə tutur.
Qeyd edək ki, ekspertlər termonüvə enerjisinin kommersiya istifadəsinin hələ də mürəkkəb texniki problem olaraq qaldığını vurğulayırlar. Buna baxmayaraq, yeni texnologiyaların tətbiqi bu istiqamətdə irəliləyişləri sürətləndirə bilər.
Bundan əlavə, İsveçdə OX2, Södra və TES şirkətlərinin birgə layihəsi çərçivəsində e-NG istehsalı üzrə zavodun konseptual layihələndirilməsi mərhələsinə start verilib. Zavodun 2030-cu illərin əvvəlində fəaliyyətə başlaması və ildə 1,2 teravat-saat enerji istehsal etməsi planlaşdırılır.