“Şagirdlər ixtisas seçərkən ən böyük səhv qərarı yalnız “məntiq”lə yox, fərqində olmadan psixoloji təsirlərlə vermələridir. Bu təsirlər çox vaxt görünməz olur, amma seçimi ciddi şəkildə yönləndirir.”
Bu sözləri “Tehsil365” ə açıqlamasında psixoloq Nizami Orucov bildirib.
“Ən yayğın səhvlərdən biri başqalarını təqlid etməkdir. “Hamı hüquq seçir”, “bu ixtisas trenddədir” kimi düşüncələr şagirdin öz maraq və qabiliyyətlərini kölgədə qoyur. Bu zaman seçim daxili istəkdən yox, sosial təsirdən qaynaqlanır.”
“Digər vacib səhv valideyn gözləntilərinə uyğunlaşmaqdır. Uşaq “məni qəbul etsinlər”, “məyus etməyim” düşüncəsi ilə öz istədiyini yox, ondan gözləniləni seçir. Bu isə sonradan daxili narazılıq və motivasiya itkisi yarada bilər.”
“Bəzi şagirdlər isə ixtisası “prestij” və ya gəlir üzərindən seçir. Yəni “bu sahə çox pul qazandırır” düşüncəsi ilə qərar verilir. Amma maraq və uyğunluq olmadıqda, uzun müddətdə bu seçim davamlı olmur və tükənmə yaradır.”
“Bir başqa psixoloji səhv özünü kifayət qədər tanımamaqdır. Şagird nəyi sevdiyini, nədə güclü olduğunu və hansı mühitdə daha yaxşı performans göstərdiyini analiz etmədən seçim edir. Bu isə “yanlış uyğunlaşma”ya gətirib çıxarır.”
“Həmçinin qorxu faktorunu da unutmaq olmaz. Bəzi şagirdlər istədiyi sahəni çətin gördüyü üçün ondan qaçır və daha “asan” yolu seçir. Bu isə potensialın tam istifadə olunmamasına səbəb olur.”
“Qərarsızlıq və ertələmə də geniş yayılmış problemdir. Seçimi son ana saxlayıb panika ilə verilən qərarlar adətən daha az düşünülmüş olur.”
“Sağlam seçim üçün şagird öz maraqlarını, bacarıqlarını və dəyərlərini analiz etməli, məlumatlı qərar verməli və seçimə yalnız nəticə yox, proses kimi baxmalıdır.”