Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin və AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə “Azərbaycanın seysmik təhlükəliliyinin və seysmik riskinin qiymətləndirilməsi” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans öz işinə başlayıb. Tədbir Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində təşkil edilib.
“Tehsil365" xəbər verir ki, konfransı açan AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli tədbirin ölkəmizin seysmik vəziyyətinin elmi əsaslarla qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. O bildirib ki, zəlzələlərlə bağlı fundamental və tətbiqi tədqiqatların aparılması, eləcə də cəmiyyətin bu sahədə düzgün və vaxtında məlumatlandırılması müasir dövrdə xüsusi aktuallıq kəsb edir.
Akademik AMEA nəzdində fəaliyyət göstərən Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin Azərbaycanda seysmik proseslərin tədqiqi üzrə aparıcı elmi qurum olduğunu qeyd edib. Alim Mərkəzin yalnız elmi araşdırmalarla kifayətlənmədiyini, eyni zamanda, maarifləndirmə fəaliyyətini sistemli şəkildə həyata keçirdiyini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Seysmoloji Xidmət Mərkəzi elmi tədqiqatlara əsaslanaraq, müasir texnologiyaların son nailiyyətlərini tətbiq etməklə və beynəlxalq seysmoloji prosesləri dərindən araşdırmaqla real və əsaslandırılmış proqnozlar təqdim edir.
Akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, dünyada seysmologiya sahəsində baş verən yeniliklər Azərbaycan reallıqları kontekstində öyrənilir, təhlil olunur və tətbiq edilir.
AMEA rəhbəri Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin apardığı araşdırmaların şəhərsalma prosesində seysmoloji risklərin yetərincə nəzərə alınmamasının gələcəkdə ciddi fəsadlara səbəb ola biləcəyini göstərdiyini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, bu baxımdan Mərkəzin müvafiq dövlət qurumları ilə apardığı əməkdaşlıq və məsləhətləşmələr onun məsələyə yüksək məsuliyyətlə yanaşdığını təsdiqləyir.
O, həmçinin Mərkəzin beynəlxalq əlaqələrinin də son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiyini söyləyərək, Orta Asiya respublikaları, Cənubi Qafqaz, Türkiyə, MDB və Avropa ölkələri ilə qurulan elmi əməkdaşlığın Azərbaycan seysmologiya elminin nailiyyətlərinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına, eləcə də qabaqcıl təcrübələrin ölkəmizdə tətbiqinə şərait yaratdığını vurğulayıb. AMEA prezidenti konfransda Orta Asiya ölkələri və Yaponiyadan olan alimlərin məruzələrlə çıxış etməsini Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin beynəlxalq elmi nüfuzunun göstəricisi kimi dəyərləndirib.
Akademik İsa Həbibbəyli cari ilin ölkəmizdə “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edildiyini və may ayında Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasına Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyini xatırladıb. Qeyd edib ki, bu konfrans çərçivəsində səsləndiriləcək elmi məruzələr və aparılacaq müzakirələr seysmologiya elminin aktual problemlərini əhatə etməklə yanaşı, ölkədə şəhərsalmanın mövcud vəziyyəti və gələcək inkişaf istiqamətlərinə də mühüm töhfələr verəcək.
Fövqəladə hallar nazirinin müavini general-leytenant Adil Abdullayev bildirib ki, Azərbaycanın seysmik cəhətdən aktiv zonada yerləşdiyi və tarixən burada dağıdıcı zəlzələ faktları qeydə alınıb. Bu hadisələrin həm insan itkilərinə, həm də ciddi iqtisadi zərərlərə səbəb olduğunu bildirən nazir müavini seysmik təhlükəliliyin öyrənilməsinin və düzgün qiymətləndirilməsinin strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb.
A.Abdullayev müasir mərhələdə seysmik risklərin qiymətləndirilməsinin xüsusilə ön plana çıxdığını qeyd edərək, sürətlə gedən urbanizasiya prosesləri, əhalinin sıxlığının artması, çoxmərtəbəli yaşayış və ictimai binaların geniş yayılması, habelə iri enerji və nəqliyyat infrastrukturu layihələrinin reallaşdırılmasının bu məsələnin aktuallığını daha da artıran əsas amillərdən olduğunu deyib. Qeyd edib ki, seysmik riskin azaldılması üçün müasir elmi yanaşmalardan biri kimi seysmik mikrorayonlaşdırma prosesinin aparılması önəmlidir. Bunun üçün respublika ərazisi üzrə seysmik səviyyələr dəqiqləşdirilməli, seysmik mikrorayonlaşdırma işləri sürətləndirilməlidir. Hazırda nazirlik Seysmoloji Xidmət Mərkəzi və Yaponiyadan olan mütəxəssislərlə birgə bu istiqamətdə işlər həyata keçirir. Yaxın zamanlarda bununla bağlı Bakı və Sumqayıt şəhərlərini və Abşeron rayonunu əhatə edəcək yeni xəritələr hazırlanacaq.
Nazir müavini, həmçinin qeyd edib ki, əhalinin seysmik təhlükələrlə bağlı maarifləndirilməsi, erkən xəbərdarlıq sistemlərinin yaradılması, fövqəladə hallar xidmətlərinin hazırlıq səviyyəsinin yüksəldilməsi və mütəmadi təlimlərin keçirilməsi risklərin minimuma endirilməsində mühüm rol oynayır. Şəhərsalma siyasətində riskli zonaların düzgün qiymətləndirilməsi və bu ərazilərdə tikinti fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması da əsas şərtlər sırasında yer alır.
Daha sonra FHN-nin Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət Dövlət Agentliyinin Təsisatdankənar Dövlət Ekspertiza Baş İdarəsinin rəisi Təyyar Hüseynli “Yüksək binaların hesablanmasında seysmik spektr qrafiklərinin müqayisəli təhlili” mövzusunda məruzəsini təqdim edib.
Konfrans öz işini müvafiq panellər üzrə davam etdirib.
Panel iclaslarında “Azərbaycan və ona bitişik regionlarda Yer qabığının deformasiyalarının GPS vasitəsilə monitorinqi”, “Seysmoaktiv zonalarda təbii radioaktiv sahələrin anomaliyaları”, “Zəlzələdən sonrakı dövrdə ictimai təhlükəsizliyin təminində mülki müdafiənin rolu”, “Abşeron yarımadasında qravitasiya sahəsinin inversiyası”, “Lənkəran təbii vilayətində yamac proseslərinin müqayisəli təhlili” və digər mövzularda məruzələr dinlənilib.
Qeyd edək ki, konfransın işinə aprelin 29-da yekun vurulacaq.