Uşağın gələcək şəxsiyyətinin necə formalaşdığı sualı valideynləri və mütəxəssisləri ən çox düşündürən mövzulardan biridir. Xüsusilə erkən yaş dövründə mühitin rolu tez-tez müzakirə olunur. Bəs uşaq hansı mühitdə böyüyürsə, bu onun şəxsiyyətinə nə dərəcədə təsir edir?
Mövzu ilə bağlı məktəbəqədər təhsil üzrə ekspert Töhfə Mustafayeva “Tehsil365"ə açıqlama verib.
Ekspert bildirib ki, “Erkən yaş dövrü uşağın şəxsiyyətinin əsaslarının qoyulduğu mərhələdir və bu mərhələdə mühitin rolu son dərəcə böyükdür.”
Onun sözlərinə görə, uşaq bu yaşda daha çox müşahidə və təqlid yolu ilə öyrənir: “Uşaq ətrafındakı insanların davranışlarını, ünsiyyət tərzini və reaksiyalarını mənimsəyir. Bu isə onun gələcək davranış modelinə birbaşa təsir edir.”
Ekspert qeyd edib ki, emosional mühit xüsusilə vacibdir: “Sevgi, təhlükəsizlik və qəbul mühiti olan uşaqlar daha özgüvənli və sosial cəhətdən açıq böyüyür. Əksinə, gərgin və qeyri-sabit mühit uşağın daxili narahatlığını artıra bilər.”
O vurğulayıb ki, mühit yalnız ailə ilə məhdudlaşmır: “Bağça, müəllimlər və yaşıdlarla ünsiyyət də uşağın şəxsiyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.”
Ekspert əlavə edib ki, erkən təsirlər uzunmüddətli olur: “Bu dövrdə formalaşan davranış və emosional reaksiyalar sonrakı illərdə də davam edə bilər. Buna görə də erkən müdaxilə və düzgün mühit çox vacibdir.”
Bununla yanaşı, o qeyd edib ki, şəxsiyyət tamamilə sabit deyil: “Uşaq inkişaf etdikcə yeni təcrübələr və mühit dəyişiklikləri də onun formalaşmasına təsir edə bilər. Yəni erkən təsir güclü olsa da, sonrakı mərhələlər də önəmlidir.”
Sonda ekspert bildirib ki, “Ən sağlam inkişaf üçün uşaq sabit, dəstəkləyici və anlayışlı mühitdə böyüməlidir. Bu, onun həm emosional, həm də sosial cəhətdən balanslı şəxsiyyət kimi formalaşmasına zəmin yaradır.”