“Sinifdə liderlik edən şagirdlərin təsiri çoxqatlıdır- həm müsbət, həm də riskli tərəfləri ola bilər. Bu təsir, əsasən, liderin şəxsiyyət xüsusiyyətlərindən və sinif mühitindən asılıdır.”
Bu sözləri “Tehsil365” ə açıqlamasında , psixoloq Şərafət Şirinli bildirib.
“Müsbət təsirlər:
1. Motivasiya və nümunə rolu.
Lider şagird çalışqan, məsuliyyətli və aktivdirsə, digərləri də onu təqlid etməyə başlayır. Bu, ümumi akademik səviyyəni yüksəldə bilər.
2. Sosial əlaqələrin güclənməsi.
Liderlər çox vaxt qrup daxilində ünsiyyəti asanlaşdırır, şagirdlər arasında körpü rolunu oynayır və sinifdə birlik hissi yaradır.
3. Özünəinamın artması.
Passiv və ya utancaq uşaqlar liderin dəstəyi ilə daha rahat iştirak etməyə başlayır.
4. Davranışın tənzimlənməsi
Müəllimin demədiyini belə liderin davranışı “norma” kimi qəbul edilə bilər. Yəni lider pozitivdirsə, sinif də daha nizamlı olur.
Mənfi təsirlər (əgər lider destruktivdirsə):
1. Aqressiv və ya manipulyativ davranışın yayılması.
Əgər lider dominantlıq, lağ etmə və ya təzyiq göstərmə ilə fərqlənirsə, bu davranışlar sürətlə “normal” kimi qəbul olunur.
2. Qruplaşma və kənarlaşdırma.
“Populyar” və “kənarda qalan” şagirdlər arasında bölünmə yarana bilər. Bu isə sosial izolyasiya və hətta bullinqə gətirib çıxara bilər.
3. Fərdiliyin itməsi.
Bəzi uşaqlar qəbul olunmaq üçün öz fikirlərini və ehtiyaclarını basdırmağa başlayır.
Psixoloji mexanizm:
Burada əsas rol oynayan anlayış Sosial öyrənmə nəzəriyyəsi-dir. Uşaqlar yalnız deyilənləri yox, gördüklərini öyrənirlər. Yəni liderin davranışı sinif üçün “model” olur.
Müəllim və valideynlər üçün vacib məqamlar:
Lider şagirdi “tək güc mərkəzi” etməmək, digər uşaqlara da rol vermək . Pozitiv liderliyi gücləndirmək (empatiya, əməkdaşlıq, dəstək) .Gizli liderləri aşkara çıxarmaq (bəzən səssiz uşaqlar da təsir gücünə malik olur) . Destruktiv liderliyi erkən mərhələdə yönləndirmək.
Nəticə olaraq demək istəyirəm ki, sinifdə lider şagird sadəcə aktiv uşaq deyil. Bu, mikro-mühitin formalaşdırıcısıdır. Doğru istiqamətdə yönləndirilərsə, sinifin inkişafını sürətləndirir; əks halda isə emosional və sosial problemlərin mərkəzinə çevrilə bilər.”