“Ümumiyyətlə, istər aqressiv uşaqlar olsun, istər qapalı uşaqlar olsun, bu uşaqlara bəzən baxırıq ki, hətta aqressivə də , qapalıya da valideyn cəza verərək sanki onu bu vəziyyətdən çıxartmaq istəyir, amma onlara cəza verməkdənsə, onların daxili duyğularını, daxili ehtiyaclarını daha çox nəzərə almaq lazımdır.”
Bu sözləri “Tehsil365” ə açıqlamasında , psixoloq Aytən Ələkbərova bildirib.
“Yəni bu anlamanın içərisində emosional bir anlama var ki, o emosional anlama öz aralarında effektiv bir ünsiyyət kimi qurulmalıdır. Çünki bu uşaqlarda çox vaxt özünü ifadə edə bilməmək və yaxud daxilində yığılmış gərginliyi çıxara bilməməkdən bəzən görürsünüz ki, ya qapalı olurlar, ya aqressiv olurlar.”
“Məsələn, aqressiv uşaqlara ümumi götürdükdə necə davranmaq lazımdır? İlk olaraq sakit qalmaq lazımdır. Çünki uşaq qışqıranda, hansı məqamda qışqırır? Uşağı dinləməyəndə. Və uşaq qışqırırsa, siz sakit dinləyin. Sakit dinləmək lazımdır ki, onun öhdəsindən gələ biləsiniz. Və yaxud da müəyyən bir məqamda sərhəd qoymaq lazımdır ki, məsafə saxlansın. Baxın, hansı uşaqlar daha çox aqressiyanın içərisindədirlərsə, onlarla bunu hətta nənə-baba ilə münasibətdə də görmək olar ki, nənə-baba özünə hörmət edib bir balaca sərhədi saxlayırsa, o uşaq onlarla davranışda çox hörmətli ola bilir. Çünki bu davranış bəzən biz baxırıq ki, müəyyən məqamlarda “səni başa düşmək istəyirəm” demək əvəzinə, yanlış reaksiyalarla əvəz olunur.”
“Daha çox olur ki, həmin uşağın enerjisini yönləndirmək lazımdır: idmanda olsun, qaçışda olsun, rəsmdə olsun. Baxırıq ki, uşağın ruhuna hansı fəaliyyət daha çox uyğun gəlir. Bəzən görürsünüz ki, idmanda özünü yaxşı hiss edən uşağı musiqiyə yönəldiblər, amma musiqidə o özünü yaxşı hiss etmir və bir az da artıq aqressiyasını göstərir. Sanki pianonun üzərinə vuraraq, “bam-bam” edərək bütün aqressiyasını oraya tökmək istəyir. Buradan artıq görünür ki, uşaq bunu özünə bir cəza kimi qəbul edir, yəni “məni cəzalandırmaq üçün sevmədiyim musiqi alətinə məcbur edirlər” kimi düşünür.”
“Qapalı uşaqda isə baxırıq ki, bununla necə davranmaq lazımdır. Çünki qapalı uşağa təzyiq etmək qətiyyən olmaz. Bu hansı təzyiqdir? “Axı sənə nə olub?” kimi suallar. Bəzən valideyn uşağın qolundan tutub, onu sirkələyərək “Nə olub sənə? Nə baş verib?” deyə soruşur. Bu isə çox yanlış yanaşmadır. Çünki bu şəkildə uşaq danışmağa daha da qapanır. Mütləq şəkildə həmin uşaqda güvən yaratmaq lazımdır ki, o sənə özünü aça bilsin, bölüşə bilsin.”
“Bəlkə uşaq hansısa bullyingə rast gəlibdir və buna görə qapanıb. Və yaxud da ola bilər ki, həmin sakit, qapalı uşaq mutizmlə əziyyət çəkir. Bu zaman baxmaq lazımdır ki, mutizmin hansı növüdür: selektiv mutizmdir, yoxsa total mutizmdir. Bu kimi hallarda valideynlər övladlarına mütləq diqqət etməlidirlər. Onlarla birlikdə vaxt keçirməlidirlər. Oyun zamanı, gəzinti zamanı uşağın gözündə yalnız sevinc yox, kədər də müşahidə olunursa, demək ki, bu qapalı davranışın arxasında müəyyən səbəblər var.”
“Yəni hər iki halda ortaq yanaşmalar mövcuddur: istər qapalı uşaq olsun, istər aqressiv uşaq olsun, ən vacibi onu dinləməkdir. Hər şeyi nəzarətdə saxlamaqdan çox, “səhvinlə də, düzünlə də sənin yanındayam” mesajını vermək lazımdır. Uşağa güvən hissi aşılamaq vacibdir. Eyni zamanda, gündəlik rejimdə rutin və sabitlik yaratmaq, həyatına müəyyən harmoniya qatmaq lazımdır. Məsələn, telefon və sosial media istifadəsinə də nəzarət etmək lazımdır ki, problemin mənbəyi müəyyən edilsin. İlk olaraq valideyn səbəbi anlamalıdır ki, övladına düzgün şəkildə kömək edə bilsin.”