Təhsil 365 - Logo Mobile

Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

10902.05.2026 - 15:00
Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

Müasir dövrdə sənayeləşmə, nəqliyyat vasitələrinin sayının artması və urbanizasiyanın genişlənməsi nəticəsində hava çirkliliyi qlobal problemlərdən birinə çevrilmişdir. Təmiz hava insan həyatının davamı üçün ən vacib amillərdən biri olsa da, bir çox bölgələrdə havanın keyfiyyəti sürətlə pisləşir. Atmosferə buraxılan zərərli qazlar, toz hissəcikləri və kimyəvi maddələr həm ətraf mühitə, həm də insan sağlamlığına ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən hava çirkliliyinin insan orqanizminə təsirinin araşdırılması olduqca vacibdir

“Tehsil365” in araşdırmasına görə , hava çirkliliyi insan sağlamlığına çoxşaxəli və ciddi təsirlər göstərir. Bu təsirlər həm qısa müddətli, həm də uzun müddətli ola bilər və orqanizmin müxtəlif sistemlərinə mənfi şəkildə təsir edir. Ən çox zərər görən sistemlərdən biri tənəffüs sistemidir. Atmosferdə olan toz hissəcikləri (PM2.5 və PM10), karbonmonoksid, azot oksidləri və kükürd dioksid kimi zərərli maddələr nəfəsalma zamanı ağciyərlərə daxil olaraq onların fəaliyyətini zəiflədir. Bu isə bronxit, astma, allergik reaksiyalar və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi problemlərin yaranmasına və ya kəskinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə uşaqların ağciyərləri tam inkişaf etmədiyi üçün onlar bu təsirlərə qarşı daha həssas edir

Hava çirkliliyi ürək-damar sisteminə də ciddi təsir göstərir. Zərərli hissəciklər qan dövranına daxil olaraq damarların daxili qatını zədələyir və iltihab proseslərini gücləndirir. Nəticədə damarların elastikliyi azalır, qan təzyiqi yüksəlir və ateroskleroz riski artır. Bu hallar isə infarkt, insult və digər ürək-damar xəstəliklərinin yaranma ehtimalını yüksəldir. Uzun müddət çirkli hava şəraitində yaşayan insanlarda bu xəstəliklərə daha tez-tez rast gəlinir.

Hava çirkliliyinin təsiri sinir sistemi üzərində də özünü göstərir. Aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, zərərli maddələr beyin fəaliyyətinə mənfi təsir edərək yaddaşın zəifləməsinə, diqqətin azalmasına və zehni yorğunluğa səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə bu təsirlər depressiya, narahatlıq və digər psixoloji problemlərlə əlaqələndirilir. Xüsusilə uzun müddət yüksək səviyyədə hava çirkliliyinə məruz qalmaq insanın ümumi həyat keyfiyyətini aşağı salır.

Bununla yanaşı, hava çirkliliyi immun sisteminə də mənfi təsir göstərir. Zərərli maddələr orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədir və nəticədə insan bədəni infeksiyalara qarşı daha həssas olur. Bu səbəbdən çirkli hava şəraitində yaşayan insanlar tez-tez soyuqdəymə, qrip və digər yoluxucu xəstəliklərə tutulurlar.

Digər mühüm məqamlardan biri də hava çirkliliyinin uşaqların inkişafına təsiridir. Çirkli hava uşaqlarda fiziki inkişafın ləngiməsinə, ağciyər tutumunun azalmasına və öyrənmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin hamilə qadınlar üçün də bu problem risklidir; hava çirkliliyi vaxtından əvvəl doğuşa və ya aşağı çəkili körpələrin dünyaya gəlməsinə səbəb ola bilər.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, hava çirkliliyinin təsiri təkcə fərdi səviyyədə deyil, ümumi ictimai sağlamlıq baxımından da böyük problemlər yaradır. Xəstəliklərin artması səhiyyə sisteminə əlavə yük gətirir, əmək qabiliyyətini azaldır və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Bu isə problemin yalnız ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi xarakter daşıdığını göstərir.

Zəhra Əliyeva

Xəbər Lenti

Hər 5 uşaqdan 4-ü rəqəmsal alətlərdən istifadə edir05.05.2026 - 19:08
Hava niyə bir gün isti, bir gün soyuq olur? - Ekoloqdan AÇIQLAMA05.05.2026 - 18:55
SDU-ya yeni rektor təyin edildi05.05.2026 - 18:54
LDU-da təhsil tələbə kreditləri ilə bağlı sessiya keçirilib05.05.2026 - 18:46
Məktəbdə 7 şagird qoğaldan zəhərlənib05.05.2026 - 18:38
Ulu Öndərin ömür yolu Vətənə və xalqa xidmət nümunəsidir - Lənkəranda elmi seminar05.05.2026 - 18:32
GDU-da keçirilən olimpiadada 300-ə yaxın məktəbli biliyini sınayıb05.05.2026 - 18:24
WUF13 Festivalı Şəkidə: ADPU-nun Şəki filialında məlumatlandırma sessiyası05.05.2026 - 18:16
ATU-da stomatologiya sahəsində müasir tələblərə uyğun Tədris Mərkəzi açılıb05.05.2026 - 18:06
Mətbuat Şurasından müsahiblərlə bağlı ÇAĞIRIŞ05.05.2026 - 18:00
Elçin Süleymanov: “Müasir təhsil əzbərçiliyi deyil, məntiqi düşüncəni önə çıxarmalıdır”05.05.2026 - 17:59
Bakıda yeni muzey yaradılacaq05.05.2026 - 17:55
Medianın İnkişafı Agentliyi onlayn media subyektlərinə dəstək üçün müsabiqə elan edir05.05.2026 - 17:54
Bakıda birinci sinfə qəbulla bağlı alternativ mərkəzlər - SİYAHI05.05.2026 - 17:50
Ədliyyə orqanlarına qəbul imtahanına qatılacaq şəxslərin nəzərinə05.05.2026 - 17:45
Çap mediası subyektlərinə dəstək üçün müsabiqə elan olunub05.05.2026 - 17:44
Sabah yağış yağacaq05.05.2026 - 17:40
“Heydər Əliyev xatirələrdə” – FHN-in Sumqayıt Regional Mərkəzində tədbir05.05.2026 - 17:36
Bir qrup din xadimi Naxçıvanda tarixi abidələrlə tanış olub05.05.2026 - 17:35
Ultra-işlənmiş qidalar təkcə çəkiyə deyil, beyin fəaliyyətinə də zərər verir – yeni araşdırma05.05.2026 - 17:30
Cəlilabadda gənc müəllim vəfat etdi05.05.2026 - 17:25
Beynəlxalq Xalça Festivalı uğurla başa çatıb05.05.2026 - 17:24
Prezident Sumqayıt Dövlət Universitetinə yeni rektor təyin etdi05.05.2026 - 17:20
BMU-da Milli Xalça Festivalı təşkil edilib05.05.2026 - 17:16
Astara Pedaqoji Kollecində Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş yarış keçirilib05.05.2026 - 17:15
Bakıda məktəbdə 7 şagird qoğaldan zəhərlənib05.05.2026 - 17:10
Azərbaycan davamlı və inklüziv şəhərsalma modelini beynəlxalq səviyyəyə çıxarmağa hazırdır05.05.2026 - 17:06
“Oyunla oxuyaq” layihəsi çərçivəsində silsilə tədbirlər davam edir05.05.2026 - 17:05
Evdə təhsil alan şagirdlərə və ailələrinə dəstək layihəsi davam edir05.05.2026 - 17:00
"Bütün şagirdlər bu kitabdan şikayət edir" - Tarix müəllimi sərt danışdı05.05.2026 - 17:00
Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə X qrant müsabiqəsinə 1026 layihə təqdim edilib05.05.2026 - 16:55
Kibertəhlükəsizlik eksperti Elvin Abbasov: “Təhsilin rəqəmsallaşması gənclərin məlumatlarının qorunması məsuliyyətidir”05.05.2026 - 16:45
Təhsil Liderləri üçün mini MBA proqramı uğurla davam edir05.05.2026 - 16:45
Qarabağ Universiteti Beynəlxalq BMT Modeli Konfransının iştirakçılarının seçim mərhələsi yekunlaşıb05.05.2026 - 16:35
Sumqayıtlı şagird ABŞ-nin nüfuzlu ali məktəbinə qəbul olub 05.05.2026 - 16:25
AzTU komandası basketbol turnirinin qalibi olub05.05.2026 - 16:15
Naxçıvanın bir neçə məktəbinə yeni direktor təyin edilib05.05.2026 - 16:05
ARDNF Qarabağ Universitetinin tələbələrinə mentorluq edəcək05.05.2026 - 16:00
Qəbələdə İnklüziv yaradıcı sənətlər festivalı keçirilib05.05.2026 - 15:50
BMU-da Materialşünaslıq laboratoriyası açılıb05.05.2026 - 15:40
IELS tədqiqatında Azərbaycandan 208 təhsil müəssisəsi iştirak edib05.05.2026 - 15:30
IELS 2025-in nəticələri açıqlanıb: Azərbaycan riyaziyyatda ortalamanı üstələyib05.05.2026 - 15:20
Azərbaycanda beşyaşlıların sosial-emosional bacarıqları qiymətləndirilib 05.05.2026 - 15:10
Dost çevrəsi şagirdin akademik nəticələrinə necə təsir edir?- Zeynəb Əyyubova05.05.2026 - 15:00
Sumqayıt Dövlət Universitetinə rektor təyin edildi05.05.2026 - 15:00
Türkiyədə Azərbaycan Kinosu Günlərinə başlanılıb05.05.2026 - 14:30
Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə X qrant müsabiqəsinə 1026 layihə təqdim edilib05.05.2026 - 14:15
IELS 2025 tədqiqatında Azərbaycandan 208 təhsil müəssisəsi iştirak edib05.05.2026 - 14:00