Təhsil 365 - Logo Mobile

Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

11402.05.2026 - 15:00
Hava çirkliliyinin insan sağlamlığına təsiri

Müasir dövrdə sənayeləşmə, nəqliyyat vasitələrinin sayının artması və urbanizasiyanın genişlənməsi nəticəsində hava çirkliliyi qlobal problemlərdən birinə çevrilmişdir. Təmiz hava insan həyatının davamı üçün ən vacib amillərdən biri olsa da, bir çox bölgələrdə havanın keyfiyyəti sürətlə pisləşir. Atmosferə buraxılan zərərli qazlar, toz hissəcikləri və kimyəvi maddələr həm ətraf mühitə, həm də insan sağlamlığına ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən hava çirkliliyinin insan orqanizminə təsirinin araşdırılması olduqca vacibdir

“Tehsil365” in araşdırmasına görə , hava çirkliliyi insan sağlamlığına çoxşaxəli və ciddi təsirlər göstərir. Bu təsirlər həm qısa müddətli, həm də uzun müddətli ola bilər və orqanizmin müxtəlif sistemlərinə mənfi şəkildə təsir edir. Ən çox zərər görən sistemlərdən biri tənəffüs sistemidir. Atmosferdə olan toz hissəcikləri (PM2.5 və PM10), karbonmonoksid, azot oksidləri və kükürd dioksid kimi zərərli maddələr nəfəsalma zamanı ağciyərlərə daxil olaraq onların fəaliyyətini zəiflədir. Bu isə bronxit, astma, allergik reaksiyalar və xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi problemlərin yaranmasına və ya kəskinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə uşaqların ağciyərləri tam inkişaf etmədiyi üçün onlar bu təsirlərə qarşı daha həssas edir

Hava çirkliliyi ürək-damar sisteminə də ciddi təsir göstərir. Zərərli hissəciklər qan dövranına daxil olaraq damarların daxili qatını zədələyir və iltihab proseslərini gücləndirir. Nəticədə damarların elastikliyi azalır, qan təzyiqi yüksəlir və ateroskleroz riski artır. Bu hallar isə infarkt, insult və digər ürək-damar xəstəliklərinin yaranma ehtimalını yüksəldir. Uzun müddət çirkli hava şəraitində yaşayan insanlarda bu xəstəliklərə daha tez-tez rast gəlinir.

Hava çirkliliyinin təsiri sinir sistemi üzərində də özünü göstərir. Aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, zərərli maddələr beyin fəaliyyətinə mənfi təsir edərək yaddaşın zəifləməsinə, diqqətin azalmasına və zehni yorğunluğa səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə bu təsirlər depressiya, narahatlıq və digər psixoloji problemlərlə əlaqələndirilir. Xüsusilə uzun müddət yüksək səviyyədə hava çirkliliyinə məruz qalmaq insanın ümumi həyat keyfiyyətini aşağı salır.

Bununla yanaşı, hava çirkliliyi immun sisteminə də mənfi təsir göstərir. Zərərli maddələr orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədir və nəticədə insan bədəni infeksiyalara qarşı daha həssas olur. Bu səbəbdən çirkli hava şəraitində yaşayan insanlar tez-tez soyuqdəymə, qrip və digər yoluxucu xəstəliklərə tutulurlar.

Digər mühüm məqamlardan biri də hava çirkliliyinin uşaqların inkişafına təsiridir. Çirkli hava uşaqlarda fiziki inkişafın ləngiməsinə, ağciyər tutumunun azalmasına və öyrənmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin hamilə qadınlar üçün də bu problem risklidir; hava çirkliliyi vaxtından əvvəl doğuşa və ya aşağı çəkili körpələrin dünyaya gəlməsinə səbəb ola bilər.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, hava çirkliliyinin təsiri təkcə fərdi səviyyədə deyil, ümumi ictimai sağlamlıq baxımından da böyük problemlər yaradır. Xəstəliklərin artması səhiyyə sisteminə əlavə yük gətirir, əmək qabiliyyətini azaldır və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Bu isə problemin yalnız ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi xarakter daşıdığını göstərir.

Zəhra Əliyeva

Xəbər Lenti

Şəkidə “Səyyar Gənclər Xidməti” layihəsinə start verilib - FOTOLAR24.06.2026 - 07:23
İlahiyyatçı: "Kərbəla hadisəsi qiyamətə qədər müsəlmanların qəlbində hüzn olaraq qalacaq"20.06.2026 - 09:00
Qərbi Azərbaycana dair elmi nəşrlər NDU-ya hədiyyə olundu - FOTOLAR19.06.2026 - 15:02
"Təmsil yalnız tənqid etməməli, həm də düşündürməli və doğru yol göstərməlidir” Valeh Heydər17.06.2026 - 17:00
Tarixi yaşayanlar və tarixi yaradanlar – Tarix yaradan liderin media siyasəti15.06.2026 - 12:40
Heydər Əliyev və Azərbaycanın Milli Qurtuluş Salnaməsi15.06.2026 - 11:00
OBA XATİRƏLƏRİ - Anamın və Xalamın xatirələrindən09.06.2026 - 11:00
BSU-da Ənvər Abbasovun 75 illiyinə həsr olunan konfrans keçirilib - FOTOLAR05.06.2026 - 11:55
Xəzər Universitetində HASVET Baytarlıq Təbabəti Fakültəsinin yeni tədris binası və klinikasının açılışı keçiriləcək02.06.2026 - 09:00
Bakı Slavyan Universiteti Çin universiteti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb - FOTOLAR01.06.2026 - 13:10
Psixi sağlamlıq problemlərinin qlobal yükü tarixdə ən yüksək səviyyəyə çatıb31.05.2026 - 05:40
Yaqub Mahmudovun 35 il əvvəlki yazısı - Avropamərkəzçilik kəskin tənqid edilir30.05.2026 - 15:00
Müstəqilliyin qorunması: siyasi iradə və milli həmrəylik28.05.2026 - 08:01
Gənclər Fondu gənclər təşkilatları və gənclər üçün inkişaf, innovasiya və sosial təşəbbüslər üzrə qrant müsabiqəsi elan edir22.05.2026 - 14:00
Rafael Hacıbəyli: "Azad edilmiş ərazilərdə icmalar üçün ağıllı və dayanıqlı şəhərlər qurulur" 21.05.2026 - 16:50
Musiqi dünyasına səyahət - FOTO19.05.2026 - 14:20
BSU Lənkəranda Xarici Dil Müəllimlərinin III Regional Forumunu keçirib - FOTOLAR18.05.2026 - 10:30
Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrı Türkiyə teatrları ilə əməkdaşlığa başlayıb14.05.2026 - 19:54
Qərbi Azərbaycan İcmasında kitab təqdimatı14.05.2026 - 19:45
ADAU-da Bitkilərin Adaptasiya Otağı fəaliyyətə başlayıb14.05.2026 - 19:36
Azərbaycanın əməyin mühafizəsi sahəsindəki təcrübəsi beynəlxalq konfransda təqdim olunub14.05.2026 - 19:28
“İmkanlar hər kəs üçün” layihəsi başa çatıb14.05.2026 - 19:24
Şuşada “Xarıbülbül” IX Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçirilir14.05.2026 - 19:16
Gülüstan müqaviləsi haqqında film hazırlanıb14.05.2026 - 19:08
Azərbaycanda tələbə vəfat edib14.05.2026 - 19:04
Müasir uşaqlar əvvəlki nəsildən hansı cəhətlərinə görə fərqlənir? – Məktəbəqədər ekspert açıqladı14.05.2026 - 19:02
Dördüncü Bakı Müasir Musiqi Günləri Festivalında yerli və xarici ifaçılar bir araya gələcək14.05.2026 - 18:54
“Xalçalarda memarlıq” sərgisi WUF13-ə həsr olunacaq14.05.2026 - 18:44
“Redaktor” adlı televiziya layihəsinə başlanılır14.05.2026 - 18:36
Azərbaycanın incəsənət nümunələri İstanbulda beynəlxalq sərgidə nümayiş olunur14.05.2026 - 18:27
Azərbaycan BMT-Turizmin Avropa üzrə Regional Komissiyasının 72-ci iclasında təmsil olunub14.05.2026 - 18:16
İstanbulda Azərbaycan xalça sənətinə həsr edilən sərgi açılıb14.05.2026 - 18:08
Hansı meyvənin şirəsi mədə xərçənginin qarşısını alır?14.05.2026 - 17:55
“Aldanmış Canavar” Kukla Teatrının səhnəsində14.05.2026 - 17:54
Çexiyada kilsədən Müqəddəs Zdislavanın 800 illik kəllə sümüyü oğurlanıb14.05.2026 - 17:45
Azərbaycanda peşə təhsili sisteminin potensialının gücləndirilməsinə dair Tədbirlər Planı təsdiq edilib14.05.2026 - 17:44
UNEC-in dosenti “Sigma Xi” cəmiyyətinin tamhüquqlu üzvü seçilib14.05.2026 - 17:36
SOCAR nümayəndələrinin iştirakı ilə Lənkəranda Dövlət Universitetində seminar keçirilib14.05.2026 - 17:35
Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyində iki yeni institut yaradılıb14.05.2026 - 17:28
BDU-da “Professor Nəsir İmanquliyev dərsləri”: Əməkdar jurnalist Flora Xəlilzadə ilə görüş14.05.2026 - 17:25
Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyi: Dil məsələləri - beynəlxalq elmi konfrans14.05.2026 - 17:16
Fizika və Kimya institutları arasında hərtərəfli əməkdaşlığı nəzərdə tutan memorandum imzalanıb14.05.2026 - 17:15
Cənubi Xəzər hövzəsində neft yataqları ilə bağlı araşdırma aparılıb14.05.2026 - 17:06
Musiqi məktəblərində işləyən müəllimlərin diqqətinə!14.05.2026 - 17:05
SOCAR və “Uzbekneftegaz” rəhbərləri BANM tələbələri ilə görüşüblər14.05.2026 - 17:00
Ağdaş şəhəri üzrə təhsil sektoruna yeni müdir təyin edilib14.05.2026 - 16:55
Tibb eksperti Adil Qeybulla: “Hantavirusla bağlı narahatlıq əsassız deyil”14.05.2026 - 16:45
Kenquru Beynəlxalq Riyaziyyat Müsabiqəsinin final mərhələsi keçiriləcək14.05.2026 - 16:45