Təhsil 365 - Logo Mobile

Son 100 ildə insan kəlləsinin forması kəskin dəyişib

9602.05.2026 - 17:00
Son 100 ildə insan kəlləsinin forması kəskin dəyişib

Son bir əsr ərzində insan kəlləsinin formasında nəzərəçarpacaq dəyişikliklər baş verib. XX əsrin əvvəllərində yaşamış şəxslərlə müasirlərimizin baş quruluşunu müqayisə edən yapon tədqiqatçılar bu qənaətə gəliblər.

“Tehsil365“ xəbər verir ki, elmi işin nəticələri "American Journal of Biological Anthropology" (AJBA) jurnalında dərc edilib.

Mütəxəssislər 1900-1920-ci illərdə vəfat etmiş insanların kəllə sümüklərinin kompyuter tomoqrammalarını təhlil edərək, onları 2022-2024-cü illərdə dünyasını dəyişmiş müasir yaponların skan məlumatları ilə tutuşdurublar. Dəqiq nəticələr əldə etmək üçün üçölçülü modellər üzərində 161 anatomik nöqtədən istifadə olunub. Məlum olub ki, yüz il ərzində kəllə sümüyü daha dairəvi forma alıb: başın uzunsov forması müasir insanlara daha az xasdır. Bununla yanaşı, üz cizgiləri də fərqlənib - yanaq sümükləri daralıb, üst çənə genişlənib, burun isə daha incə və qabarıq olub. Həmçinin, alimlər alın nahiyəsinin qısaldığını və qulaqarxası sümük çıxıntılarının böyüdüyünü qeyd ediblər.

Tədqiqat qrupunun rəhbəri Şiori Usuinin sözlərinə görə, bu cür dəyişikliklər təkamüllə izah edilə bilməyəcək qədər sürətlə baş verib. Çox güman ki, bu hallar həyat tərzi ilə əlaqədardır: uşaqlıq dövründə qidalanmanın və səhiyyənin yaxşılaşması, habelə daha az çeynəmə səyi tələb edən və üz sümüklərinin formalaşmasına təsir göstərən yumşaq qidalara keçid mühüm rol oynayıb. Kişilər və qadınlar arasındakı fərqlərin artması isə tədqiqatın gözlənilməz nəticəsi olub. Qadınlarla müqayisədə kişilərdə qaşüstü qövslər daha qabarıq, sümük çıxıntıları daha böyük, üz isə daha nəzərəçarpan şəkil alıb. Bu isə həyat tərzinin yaxınlaşmasının bu cür fərqləri aradan qaldırmalı olduğu barədəki fərziyyə ilə ziddiyyət təşkil edir.

Mehriban İbadova

Xəbər Lenti

Ötən ay 200 mindən çox şəxs müxtəlif imtahanlarda iştirak edib02.05.2026 - 19:54
Təhsil işçilərinin rifahı bizim üçün prioritetdir - Araz Paşayev02.05.2026 - 19:45
Sertifikasiya imtahanı BAŞLADI02.05.2026 - 19:36
Direktorların işə qəbul nəticələri açıqlanıb02.05.2026 - 19:28
Güclü külək olacaq02.05.2026 - 19:18
Prezidentin ailə üzvləri Buta İncəsənət Məktəbində 02.05.2026 - 19:14
Birinci sinifdən "digər dildə" təhsil almaq istəyənlər...02.05.2026 - 19:00
Qazaxıstanda süni intellekt layihələrinə 95 milyon dollar investisiya cəlb edilib02.05.2026 - 18:56
Araz Paşayev: Apreldə 516 təhsil işçisi sanatoriyalara, 1000-dən çoxu turlara cəlb olunub02.05.2026 - 18:55
“Öz üzərində çalışan müəllim imtahandan rahat keçə bilər” - Naxçıvanda sertifikasiya02.05.2026 - 18:50
İctimai proseslərdə medianın roluna həsr olunan panel müzakirə keçirilib02.05.2026 - 18:48
Özbəkistanda keçirilən beynəlxalq folklor festivalında Azərbaycan da təmsil olunub02.05.2026 - 18:40
WUF13-də qeydiyyatdan keçən ölkələrin sayı 176-ya çatıb02.05.2026 - 18:36
İsveçdə Azərbaycan poeziyasından nümunələr səsləndirilib02.05.2026 - 18:30
WUF13: Əlilliyi olan şəxslər üçün "Əlçatan Metro" xidməti mövcuddur02.05.2026 - 18:28
Fərqində olmadan enerjinizi tükədən vərdiş bəlli oldu02.05.2026 - 18:20
İçərişəhərdə Beynəlxalq Xalça Festivalının açılış mərasimi keçirilib02.05.2026 - 18:16
Uşaqlıqda valideyn diqqətindən kənarda qalanların yaşadığı problemlər - Psixoloqlar açıqladı02.05.2026 - 18:10
Azərbaycan Rabatda Beynəlxalq Nəşriyyat və Kitab Sərgisində iştirak edir02.05.2026 - 18:08
"Vəfatından sonra gördüm ki, tarının simi qırılıb”02.05.2026 - 18:05
Kompüter qarşısında işləyənlər üçün xəbərdarlıq02.05.2026 - 18:00
Yutub istifadəçilərinə sevindirici xəbər02.05.2026 - 18:00
Azərbaycan Özbəkistanda keçirilən beynəlxalq festivalda təmsil olunub02.05.2026 - 17:56
Bəzi məşhur oyuncaqların zəkaya mənfi təsiri açıqlanıb02.05.2026 - 17:55
Süni intellekt sizin sirlərinizdən öyrənir - yeni sxem necə işləyir?02.05.2026 - 17:55
Lənkəran Dövlət Universitetində WUF13 ilə bağlı məlumatlandırma sessiyası keçirilib02.05.2026 - 17:50
Lənkəranda keçirilən WUF13 Festivalı başa çatıb02.05.2026 - 17:46
Oskar mükafatında süni intellektə məhdudiyyət qoyulub02.05.2026 - 17:45
Nəzarətdən çıxan süni intellekt şirkətin bütün məlumat bazasını sildi02.05.2026 - 17:45
“Bubble Tea” təhlükəsi: məşhur içki boğulmaya səbəb ola bilər02.05.2026 - 17:40
Sabahın havası meteohəssas insanlar üçün necə olacaq?02.05.2026 - 17:36
ATU-ya yeni prorektor təyin edildi02.05.2026 - 17:35
Bakıda "Study in Kazakhstan" təhsil sərgisi açılıb02.05.2026 - 17:35
XƏBƏRDARLIQ: Dolu düşəcək, bəzi çaylarda sululuq artacaq02.05.2026 - 17:30
Bakıda “Azərbaycan təbiətinin izi ilə” adlı sərgi keçirilir02.05.2026 - 17:28
Sabahın havası meteohəssas insanlar üçün necə olacaq?02.05.2026 - 17:25
Heydər Əliyev Mərkəzində “İz” sənədli filminin nümayişi olub02.05.2026 - 17:16
Alimlər beyin inkişafı və dağınıq sklerozla bağlı yeni kəşfə imza atıblar02.05.2026 - 17:15
Maliyyə Nazirliyində YAP-a yeni qəbul olunan əməkdaşlara üzvlük vəsiqələri təqdim edilib02.05.2026 - 17:06
Hər gün süd içmək xərçəng riskini 17% azaldır - Mühüm araşdırma02.05.2026 - 17:05
Gündə nə qədər makaron yemək olar?02.05.2026 - 16:55
Bakıda "Azərbaycan təbiətinin izi ilə" adlı sərgi keçirilir 02.05.2026 - 16:45
Heydər Əliyev Mərkəzində "İz" sənədli filminin nümayişi olub 02.05.2026 - 16:35
Qazaxıstanın ali məktəblərində təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin sayı son bir ildə iki dəfə artıb02.05.2026 - 16:25
AzTU-nun yeni rəsmi veb-saytı istifadəyə verilib02.05.2026 - 16:15
Naxçıvanda ikinci dövriyyə üzrə sertifikatlaşdırma imtahanları başlayır02.05.2026 - 16:05
Gənc tədqiqatçının məqaləsi Q1 kateqoriyalı nüfuzlu jurnalda dərc olunub02.05.2026 - 15:59