Mayın 4-də AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu və Türkiyənin Mərmərə Universitetinin Türkiyat Araşdırmalar İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə görkəmli medievist-alim Oqtay Əfəndiyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş II Beynəlxalq Şah İsmayıl Xətai konfransı işə başlayıb.
Bu barədə “Tehsil365"ə AMEA-dan məlumat verilib. Konfransı açan AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli son illərdə AMEA-da həyata keçirilən islahatlardan birinin də ədəbi, tarixi şəxsiyyətlərə müstəqillik dövründə azərbaycançılıq ideyası işığında yenidən qayıdış prosesi olduğunu söyləyib.
Akademiya rəhbəri Ulu Öndərin Azərbaycana birinci rəhbərliyi dövründə İmadəddin Nəsiminin, Nizami Gəncəvinin yubileylərinin yüksək səviyyədə qeyd olunduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, Prezident İlham Əliyev ölkəmizdə milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, yaşadılması, ədəbi şəxsiyyətlərə, tarixi simalara hörmət və ehtiramın göstərilməsi, onların irsinin öyrənilməsi istiqamətində aydın bir siyasəti uğurla həyata keçirir. İsa Həbibbəyli konfransın dövlət siyasətimizə uyğun olaraq, tarixi şəxsiyyətlərimizə qayıdışın bir parçası olduğunu diqqətə çatdırıb. Akademik bildirib ki, Səfəvi dövləti haqqında sanballı əsər ilk dəfə professor Oqtay Əfəndiyev tərəfindən yazılıb, lakin ondan sonrakı dövrdə indiyə kimi ayrıca olaraq Şah İsmayıl Xətai haqqında əhəmiyyətli bir kitab ərsəyə gətirilməyib.
İsa Həbibbəyli Azərbaycanda səfəvişünaslıq məktəbinin banisinin professor Oqtay Əfəndiyev olduğunu vurğulayıb. Qeyd edib ki, onun “Azərbaycanda Səfəvilər dövləti” kitabı ilə Səfəvilərin nəsil şəcərəsi, dövlət kimi formalaşması, inkişafının bütün istiqamətləri barədə ilk dəfə cəmiyyətə məlumat təqdim olunub, Səfəvilərin Azərbaycan dövləti olması tutarlı elmi faktlar əsasında sübut edilib.
Tədbirdə çıxış edən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anar Oqtay Əfəndiyevin erkən yaşdan atasını və bacısını itirdiyini qeyd edib. O, görkəmli alimlə sağlığında yaxın qardaş kimi münasibətdə olduqlarını, onun gənc yaşlarından elmə, xalqına fayda verəcək böyük işlərə can atdığını söyləyib: “Oqtay Əfəndiyevin sağlığında ona həsr etdiyim “Bir əsrin arxayınlığı” məqaləsini yazmışdım. Çünki onun rəsmi mənbələr, sənədlər əsasında hazırladığı “Azərbaycanda Səfəvilər dövləti” kitabı bizə tariximizin XVI əsrinə dair arxayınlıq verir və həqiqətə uyğun olduğu üçün məqaləmi belə adlandırmışam. Xətainin türkcə şeirləri, Səfəvi saraylarında türkcənin hakim dil olması, “Sizə Gülüstan qalası lazımdır, ya Azərbaycan” ifadəsi, bütün bunlar hamısı göstərir ki, Səfəvi Azərbaycan dövləti olub.
Konfransda AMEA-nın A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun direktoru professor Kərim Şükürov görkəmli alim Oqtay Əfəndiyevin elmi fəaliyyətinə toxunub. O qeyd edib ki, alimin “Azərbaycan Səfəvi dövləti” adlı kitabı türk dilinə tərcümə edilərək Türkiyədə nəşr olunub və geniş oxucu kütləsi tərəfindən maraqla qarşılanıb. Kərim Şükürov Oqtay Əfəndiyevin elmi məktəbinin layiqincə davam etdirildiyini söyləyib. Bildirib ki, alimin Səfəvilər dövlətinə dair müxtəlif dillərdə çap olunmuş çoxsaylı elmi məqalələri də mövcuddur.
Tədbirə onlayn qoşulan Mərmərə Universitetinin Türkiyat Araşdırmalar İnstitutunun müdiri professor İlyas Kamaloğlu konfransın ölkələrimizin tarixinə işıq salacağını, birgə elmi əməkdaşlığımızı daha da dərinləşdirəcəyini söyləyib.
Sonda çıxış edən Oqtay Əfəndiyevin qızı dosent Vəfa Əfəndizadə Tezcan atasının xatirəsinə göstərilən diqqət və ehtirama görə akademiya rəhbərliyinə minnətdarlığını bildirib.
Qeyd edək ki, konfransda Azərbaycan tarixçiləri ilə yanaşı, Türkiyə və Özbəkistandan 30-a yaxın alim məruzələrlə çıxış edəcək. İki bölmədə fəaliyyət göstərəcək konfransda dinləniləcək məruzələr arasında Oqtay Əfəndiyevin Azərbaycan Səfəvişünaslığının yaranması və inkişafında rolu, Şah İsmayıl Xətainin siyasi fəaliyyəti, Səfəvi dövlətinin təşəkkülü, sosial-iqtisadi strukturlar, diplomatik münasibətlər, eləcə də ədəbi və mədəni irs kimi mövzular müzakirə olunacaq.
Konfrans mayın 5-də başa çatacaq.