İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” konsepsiyaları Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya strategiyasının ən mühüm sütunlarından biri kimi beynəlxalq platformalarda da xüsusi maraq doğurur. Bu yanaşma xüsusilə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) kontekstində dayanıqlı urbanizasiya, innovativ şəhərsalma və postmünaqişə dövründə yenidənqurma üzrə qabaqcıl təcrübə kimi təqdim oluna bilər.
“Tehsil365" xəbər verir ki, bu barədə Elm və Təhsil Nazirliyinin İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun icraçı direktoru texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Rəşid Ələkbərov məlumat verib. O bildirib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə qurulan yeni yaşayış məntəqələri ənənəvi şəhərsalma modelindən fərqli olaraq yenidən planlaşdırılan rəqəmsal ekosistem prinsipi üzərində formalaşdırılır. Bu model enerji, nəqliyyat, kommunal xidmətlər, idarəetmə və sosial xidmətlərin vahid rəqəmsal platforma üzərindən inteqrasiyasını nəzərdə tutur. Beləliklə, şəhər və kəndlər yalnız fiziki olaraq deyil, həm də “ağıllı” texnologiyalar vasitəsilə bir-biri ilə əlaqəli və çevik idarəolunan ərazilərə çevrilir.
Bu təşəbbüslər BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə, xüsusilə dayanıqlı şəhərlər və kəndlərin yaradılmasına dair qlobal çağırışlara uyğun olaraq həyata keçirilir. Məsələn, bərpaolunan enerji mənbələrinin geniş tətbiqi, “yaşıl enerji zonası” konsepsiyası, “ağıllı” suvarma sistemləri və rəqəmsal kənd təsərrüfatı həlləri regionun ekoloji tarazlığının qorunmasına xidmət edir. Eyni zamanda, “ağıllı” nəqliyyat və logistika həlləri ərazilərin iqtisadi reinteqrasiyasını sürətləndirir.
Bu çərçivədə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunda, Ağdam, Füzuli və Zəngilan şəhərlərində, eləcə də Laçın rayonunda həyata keçirilən “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri regionun müasir urbanizasiya modelinə çevrilərək bu konsepsiyanın praktik tətbiqinin bariz nümunələrini nümayiş etdirir.
WUF13 çərçivəsində bu model postmünaqişə dövründə şəhər və kəndlərin yenidən qurulmasının innovativ nümunəsi kimi təqdim edilə bilər. Çünki burada əsas məqsəd yalnız infrastrukturun bərpası deyil, həm də gələcək nəsillər üçün dayanıqlı, təhlükəsiz və rəqəmsal cəmiyyətin qurulmasıdır. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan müasir texnologiyalar və yaşıl inkişaf prinsiplərini birləşdirərək regionda yeni urbanizasiya modelinin formalaşdırılmasına töhfə verir.
Beləliklə, “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” konsepsiyaları təkcə milli bərpa proqramı deyil, həm də qlobal şəhərsalma gündəliyinə töhfə verən innovativ inkişaf nümunəsi kimi çıxış edir.