Mayın 14-də Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində (ADPU) “Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyi: Dil məsələləri” beynəlxalq elmi konfransının açılış mərasimi keçirilib.
“Tehsil365" xəbər verir ki, TÜRKSOY, Yunis Əmrə İnstitutu, Daşkənd Beynəlxalq Universiteti və ADPU-nun Filologiya fakültəsinin birgə təşkilatçılığı ilə əyani və onlayn formatda təşkil olunan beynəlxalq konfransda Türkiyə, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya, Ukrayna, Moldova, Estoniya, Əfqanıstan və digər ölkələrdən alim və tədqiqatçıları bir araya gəliblər.
Tədbir iştirakçıları əvvəlcə Fəxri xiyabanda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib, Ulu Öndərin məzarı önünə gül dəstələri qoyublar.
Konfransın açılışında ADPU-nun rektoru professor Cəfər Cəfərov bildirib ki, Birinci Türkoloji Qurultay yalnız dilçilik tarixinin mühüm hadisəsi deyil, bütövlükdə Türk dünyasının elmi və mədəni birliyinin formalaşmasında xüsusi rol oynamış tarixi platformadır. Rektor vurğulayıb ki, düz bir əsr əvvəl Bakıda əsası qoyulmuş ortaq dil, ortaq əlifba, ortaq terminologiya və ortaq gələcək ideyaları bu gün də aktuallığını qoruyur. Cəfər Cəfərov çıxışında ADPU-nun Birinci Türkoloji Qurultayla tarixi bağlılığına da diqqət çəkərək qeyd edib ki, 1926-cı il martın 2-də Qurultay iştirakçıları həmin dövrdə milli dildə fəaliyyət göstərən yeganə ali təhsil müəssisəsi olan Ali Pedaqoji İnstitutun qonağı olublar. Həmin dövrdə Pedaqoji İnstitutun direktoru olan Cəlil Məhəmmədzadə Qurultayın 9 nəfərlik təşkilat komitəsinin üzvü və Mandat komissiyasının sədri kimi bu tarixi prosesin əsas memarlarından biri olub. Həmçinin Pedaqoji Universitetə ayrı-ayrı vaxtlarda rəhbərlik etmiş Şərif Manatov, Pənah Qasımov və Hüseyn Musayev və aralarında Bəkir Çobanzadə, Nikolay Aşmarin, Vasili Bartold, Aleksandr Samoyloviç, Hənəfi Zeynallı, Abdulla Tağızadə olmaqla, ümumilikdə 12 müəllim də Qurultay tribunasından türkologiyanın gələcəyini səsləndiriblər. Qurultayın təşkilat komitəsində və elmi fəaliyyətində universitetin rəhbərləri və professor-müəllim heyətinin fəal iştirakı ADPU-nun türkoloji elmi fikrin formalaşmasındakı mühüm rolunu təsdiqləyir.
AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli Birinci Türkoloji Qurultayın türk xalqlarının elmi fikir tarixində mühüm mərhələ təşkil etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, 1926-cı ildə Bakıda keçirilmiş bu mötəbər elmi toplantı ortaq dil, əlifba, milli-mədəni dəyərlərin qorunması və türkologiya elminin sistemli inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyıb.
Elm və təhsil nazirinin müavini Firudin Qurbanov çıxışında qeyd edib ki, ölkə rəhbərinin “Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” Sərəncam qurultayın tarixi və elmi əhəmiyyətini daha da möhkəmləndirir, türkologiya elminin inkişafına, türk xalqlarının mədəni-mənəvi irsinin qorunması və təbliğinə dövlət səviyyəsində dəstək göstərir, eyni zamanda, qurultayın irsinin müasir elmi mühitdə aktual və əhəmiyyətli olmasını təmin edir.
Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin sədri Anar İsgəndərov Birinci Türkoloji Qurultayın türk xalqlarının milli özünüdərk prosesində və ortaq mədəni dəyərlərin formalaşmasında mühüm rol oynadığını qeyd edib.
Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri Birol Akgün iki qardaş ölkə arasında strateji müttəfiqlik münasibətlərinin ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər üzərində formalaşdığını vurğulayıb.
Konfransda çıxış edən ADPU-nun beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru professor Mahirə Hüseynova universitetin türk dünyasının ali təhsil və elm müəssisələri ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən işlərdən danışıb, bu kimi beynəlxalq elmi platformaların akademik əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verdiyini bildirib.
Bakı Slavyan Universitetinin rektoru Anar Nağıyev Birinci Türkoloji Qurultayın humanitar elmlərin inkişafında, dil və ədəbiyyat sahəsində aparılan tədqiqatların istiqamətləndirilməsində mühüm rol oynadığını qeyd edib.
AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru Nadir Məmmədli isə Azərbaycan dilçiliyinin inkişafında Birinci Türkoloji Qurultayın mühüm rolundan bəhs edib.
ADPU-nun Filologiya fakültəsinin dekanı dosent Könül Həsənova Birinci Türkoloji Qurultayın elmi irsinin gənc nəslə çatdırılması, ana dilinə sevginin gücləndirilməsi və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinin əhəmiyyətindən bəhs edib.
Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Elmi-Tədqiqat Aerokosmik İnformatika İnstitutunun direktoru, Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Azərbaycan təmsilçisi professor Elçin İgəndərzadə, Türkiyənin Qafqaz Universitetinin professoru Səlcuq Ural, Özbəkistan Asiya Beynəlxalq Universitetinin prorektoru Əzəmət Əkbərov, Azərbaycan Dillər Universitetinin professoru Adil Babayev çıxışlarında türk dillərinin öyrənilməsi, müqayisəli tədqiqi və ortaq elmi ənənələrin inkişaf etdirilməsinin müasir türkologiyanın əsas istiqamətlərindən biri olduğunu qeyd ediblər.
Rəsmi açılış mərasimindən sonra konfrans öz işini bölmə iclasları ilə davam etdirib.
Konfransın növbəti günündə qonaqların ADPU Şamaxı filialına səfəri nəzərdə tutulur.