"Mədəni və etnik müxtəliflik: tarixin dərsləri, müasir çağırışlar"adlı konfrans çərçivəsində Şuşa şəhərində "Müasir kolonializm formaları: xalqlara faciə, köləlik və iztirab gətirən hərəkətlər" mövzusunda panel müzakirə keçirilib.
Bu barədə “Tehsil365” xəbər verir ki, Litvada Dünya Çərkəz Şurasının həmtəsisçisi və sədri Fatimat Kardanova-İanonene bu mühüm beynəlxalq platformanın yaradılmasına görə Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinə təşəkkür edib.
O bildirib ki, bu konfransı böyük bir başlanğıc saymaq olar: "Azərbaycan Qafqazın yerli xalqlarının tarixi və milli yaddaşı mövzusunda beynəlxalq forumlara ev sahibliyi edə bilər. Çərkəzlər Azərbaycandan Rusiyanın təzyiqlərinə məruz qalan çərkəz dilinin və mədəniyyətinin qorunmasında dəstək gözləyir".
F.İanonene qeyd edib ki, Azərbaycan Qafqazın yerli xalqlarının tarixi və milli yaddaşına həsr olunmuş beynəlxalq forumların keçirilməsi üçün platformaya çevrilə bilər. Çərkəzlər Rusiya tərəfindən təzyiqlərə məruz qalan çərkəz dilinin və mədəniyyətinin qorunmasında Azərbaycandan dəstək gözləyirlər".
Türkiyənin "Çərkəz Agentliyi" ictimai hərəkatının üzvü Anjelika Toktamış-Ceyişakar vurğulayıb ki, ağır tarixi faciələr yaşamış xalqların gələcəyinin müzakirə edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir:
"Çərkəz icmalarının hədəfi münaqişə deyil. Hədəf ədalət, əməkdaşlıq, iqtisadi rifah, xalqlar arasında davamlı sülhdür. Keçmişimizi unutmadan gələcəyə güvənlə baxmaq istəyirik".
"Azad Saxa" hərəkatının lideri Raisa Zubareva videobağlantı vasitəsilə çıxış edərək bildirib ki, hərəkat nifrətin yox, 400 illik ayrı-seçkilik və təzyiqin nəticəsi olaraq yaranıb:
"Saxa torpaqları dünyanın ən zəngin bölgələrindən biridir. Almaz, qızıl, neft, təbii qaz, kömür, nadir torpaq metalları və bir çox digər təbii sərvətlər böyük gəlirlər gətirir. Ancaq qərarlar Moskvada qəbul edilir. Məhz orada sərvət hasilatını, gəlirlərin bölüşdürülməsini, vergi siyasətini və strateji prioritetləri tənzimləyən qaydalar müəyyən edilir. Bu gün Saxa Respublikası faktiki olaraq öz iqtisadi gələcəyi üzərində nəzarəti olmayan xammal müstəmləkəsinə çevrilib. Nəticədə təəccüblü bir paradoks ortaya çıxıb: təbii sərvətlər baxımından dünyanın ən zəngin bölgələrindən biri ciddi sosial və infrastruktur problemləri içərisində boğulur".
R.Zubareva onu da qeyd edib ki, saxalılar ayrı-seçkiliyə məruz qoyulur, etnik mənsubiyyətlərinə görə aşağılanır: "Dilimiz ictimai həyatın bir çox sahələrindən sıxışdırılıb, rəsmi olaraq Saxa Respublikası daxilində dövlət dili statusuna malik olsa da, təhsil, dövlət idarəçiliyi və informasiya məkanında tədricən rus dili ilə əvəz olunur".
Polşadan videobağlantı vasitəsilə qoşulan "Buriyad Gürün" ("Buryat Hökuməti") hərəkatının yaradıcısı Zurtan Xaltarov vurğulayıb ki, buryatlar Sibirin müstəmləkəyə çevrilmiş ən böyük yerli xalqıdır:
"Biz Yeniseydən Amur çayına qədər uzanan torpaqlarda yaşayırıq. Əsasən mədəni və folklor fəaliyyətlərinə diqqət yetirən, tarixi yaddaş və kollektiv hüquqlarla bağlı vahid siyasi gündəm formalaşdıra bilməyən bəzi saxta milli buryat təşkilatlarından fərqli olaraq, müasir çərkəz hərəkatı daha yüksək beynəlxalq səfərbərlik səviyyəsi nümayiş etdirir. Son onilliklərdə çərkəz təşkilatları diasporlarını uğurla birləşdirib və çərkəz soyqırımının tanınması məsələsini milli kimliklərinin və siyasi proqramlarının mərkəzi elementinə çevirib".
Z.Xaltarov Rusiyada buryatların fundamental hüquq və azadlıqlarına məhəl qoyulmadığını da bildirib:
"Müasir Azərbaycanın təcrübəsi buryat milli hərəkatı üçün xüsusi maraq doğurur. Azərbaycan tarixi yaddaşın qorunmasının, milli kimliyin gücləndirilməsinin və dövlətin səmərəli fəaliyyətinin təşkilinin bir-biri ilə əlaqəli proseslər olduğunu nümayiş etdirib. Azərbaycan mədəniyyətin, dilin və tarixi yaddaşın millətin strateji resursları kimi qəbul edildiyi davamlı dövlət inkişafı modeli yaradıb. Buryat xalqı üçün bu təcrübə göstərir ki, mədəni dirçəliş və institusional özünütəsdiq modernləşmə ilə ziddiyyət təşkil etmir, əksinə, onlar qlobal siyasi və iqtisadi dəyişikliklər fonunda milli kimliyin qorunmasını təmin edərək onun təməlinə çevrilə bilər".