“Universitet seçimi gəncin həyatında ən vacib qərarlardan biridir”.
Bu fikirləri “Tehsil365” ə açıqlamasında psixoloq Mətanət Əliyeva deyib.
“Bu dövrdə valideyn dəstəyi çox önəmlidir. Lakin dəstək təzyiqə çevrildikdə, bu, gəncin psixoloji sağlamlığına ciddi təsir göstərə bilər”.
Onun fikirlərinə görə, yeniyetməlik və gənclik dövrü şəxsiyyətin, maraqların və peşə kimliyinin formalaşdığı mərhələdir. Əgər valideyn övladının maraqlarını, bacarıqlarını və potensialını nəzərə almadan yalnız öz istəklərini qəbul etdirməyə çalışırsa, gəncdə güclü daxili konflikt yaranır. Bir tərəfdən valideynini məyus etmək istəmir, digər tərəfdən isə öz arzularından imtina etməyə məcbur olur. Bu vəziyyət narahatlıq, stress, özünəinamın azalması və qərar verməkdə çətinliklə nəticələnə bilər.
“Bəzi gənclər valideynlərinin istədiyi ixtisasa qəbul olsalar belə, sonradan həmin sahəyə qarşı motivasiyalarını itirir, akademik uğurları aşağı düşür və peşə seçimindən narazılıq yaşayırlar. Uzunmüddətli perspektivdə bu, peşə tükənmişliyinə, işindən məmnun olmamağa və hətta depressiv əlamətlərin yaranmasına səbəb ola bilər”.
O qeyd edib ki, psixologiyada özünü müəyyən etmə nəzəriyyəsi (Self-Determination Theory) göstərir ki, insanın daxili motivasiyası onun seçim azadlığı hiss etdikdə daha güclü olur. Gənc öz maraq və bacarıqlarına uyğun seçim etdikdə həm təhsilində, həm də gələcək peşə fəaliyyətində daha uğurlu və məmnun olur.
“Valideynlər unutmamalıdırlar ki, onların vəzifəsi övladının yerinə qərar vermək deyil, ona doğru qərar verməsi üçün dəstək olmaqdır. Bunun üçün gəncin maraqlarını dinləmək, bacarıqlarını obyektiv qiymətləndirmək, peşələr haqqında birlikdə araşdırma aparmaq və qərarvermə prosesində onu istiqamətləndirmək daha sağlam yanaşmadır”.
“Mən hər zaman valideynlərə deyirəm ki, övladınızın gələcəyini öz arzularınız üzərində deyil, onun potensialı üzərində qurun. Çünki uğurlu karyera yalnız yüksək maaşla deyil, insanın öz peşəsini sevərək və mənalı hesab edərək işləməsi ilə formalaşır. Dəstək görən və seçim hüququna hörmət edilən gənclər həm psixoloji baxımdan daha sağlam olur, həm də gələcək həyatlarında daha məsuliyyətli və özünə güvənən fərdlər kimi formalaşırlar”- deyə Mətanət Əliyeva əlavə edib.