“İqlim dəyişikliyi bildiyimiz kimi qlobal bir problemdir”.
Bu fikirləri “Tehsil365” ə açıqlamasında ekoloq Cəmşid Bəxtiyar deyib.
“Ən mühüm təsirlərindən biri quraqlığın artmasıdır. Bu ilki mövsümi yağışların intensivliyini istisna etsək, ümumiyyətlə Azərbaycanda iqlim dəyişikliyi quraqlıq kimi özünü büruzə verir. Yəni yağıntıların azalması və temperaturun artması torpağın qurumasına gətirib çıxarır. Su çatışmazlığı və kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın aşağı düşməsinə səbəb olur. Su ehtiyatlarının azalması, böyük və kiçik çaylarda su sərfi azalır, Kür və Araz hövzələrində su qıtlığı daha tez-tez müşahidə olunur. Bu da içməli su ehtiyatı və suvarmaya öz təsirini göstərir”.
Ekoloq vurğulayıb ki, qlobal iqlim dəyişməsinin başqa bir təsiri isə səhralaşma və torpaq dekrodasiyasıdır. Xüsusilə aran rayonlarında torpaqların şoranlaşması, erroziyası və səhralaşması güclənir. Digər bir təsir isə meşələrdir. Uzun sürən isti və quraq dövrlər meşə yanğınları riskini artırır. Bundan başqa ağacların xəstəlik və zərərvericilərə davamlılığı da azalır. Bu özü də sonda ağacların quruması ilə nəticələnir. Bu da meşə yanğınlarına qatqı vermiş olur. Quru ağacın yanması daha risklidir. Qlobal iqlim dəyişikliyinin başqa bir təsiri isə bioloji müxtəlifliyin azalmasıdır. Bioloji bitki və heyvan növlərinin yaşayış mühiti dəyişir, bəzi növləri azalır, bəziləri isə tamamilə yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşir.
“İşğaldan azad olunmuş rayonlara səfərimiz zamanı Kəlbəcərdə bunun təəssüf edici fəsadını müşahidə etdim. Qaramoruq dediyimiz kiçik bir giləmeyvə var, hansı ki suvaq çəmənliklərində bitən bir bitkidir. Çox gözəl və yerli əhalinin sevdiyi bir meyvədir. Bu meyvələr artıq həmişə yetişdikləri ərazidə tamamilə yoxa çıxıblar. Bir qismi yuxarı zolaqlara doğru yerini dəyişib, yəni yerdəyişmə müşahidə olunur. Əvvəl yetişməyən yerlərdə meyvə yetişməyə başlayıb, əvvəl yetişdiyi zolaqlarda isə ona rastlamaq tamamilə mümkünsüz hala gəlib”. Digər bir təsir isə Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsidi”.
Onun sözlərinə görə, son illərdə Xəzərin səviyyəsi əsasən enir. Bu mövzu Xəzərsahili ölkələrin problemi kimi daimi müzakirə obyektlərimizdən biridir. Sahil ekosistemində bu problem balıq ehtiaytlarına, sahilyanı əraziərə çox mənfi təsir göstərir. Başqa bir təsir isə Azərbaycanda sel və daşqın risklərinin artması ilə müşahidə olunur. İllik yağıntı azalsa da, qısa müddətdə yağan leysan yağışlar dağlıq ərazilərdə sel və torpaq sürüşmələrinin ehtimalını artırır. Bu ilki yağıntılarda bunu biz daha aydın müşahidə etdik.
“Digər bir təsiri isə kənd təsərrüfatınadır. İstilik stresi, su çatışmazlığı və yeni zərərvericilərin yayılması, taxıl, meyvə-tərəvəz və arıçılıq kimi sahələrdə məhsuldarlığı azalda bilər. Bu ilki havanın qeyri-stabilliyi arıçılığa xüsusi bir böyük zərbə vurdu. Yaz və yay aylarında uzun sürən yağışlar və ya əksinə quraqlıq nektar ifrazını azaldır, bal məhsuldarlığını aşağı salır. Arı ailələrinin inkişaf ritmi pozulur və kök vaxtının planlaşdırılmasını da bu cür qeyri-stabil hava şəraiti çətinləşdirir. Son vaxtlar müşahidə olunan yağışlar və arıların yem ehtiyatlarının azalması kimi hallarla üst-üstə düşür. Qlobal iqlim dəyişməsi həmçinin insanların sağlamlığına təsir edir. İsti havalar xüsusilə yaşlılarda, xroniki xəstəliyi olan insanlarda sağlamlıq riskini artırır. Havanın keyfiyyətinin pisləşməsi tənəffüs xəstəliklərini də artıra bilər”-deyə Cəmşid Bəxtiyar əlavə edib.