“Son illərdə gənclər arasında uğursuzluq qorxusu əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha çox müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri sosial şəbəkələrin yaratdığı ‘daim uğurlu olmalısan’, ‘sən öndə olmalısan’ təzyiqidir.”
Bu fikirləri “Tehsil365”ə açıqlamasında psixoloq Nabat Mirzəyeva bildirib.
Onun sözlərinə görə, sosial şəbəkələrdə gənclər başqalarının uğurlarını, göstərilən həyat tərzini və nailiyyətlərini görür, lakin həmin uğurların arxasında duran illəri, çətinlikləri və uğursuzluqları görmürlər.
“Gənclər istər-istəməz öz həyatlarını başqalarının həyatı ilə müqayisə edir, onların yalnız ən yaxşı anlarını görərək özlərini daha bədbin, kefsiz, emosional cəhətdən yorğun, stressli və gərgin hiss edirlər. Psixoloji baxımdan ən təhlükəli məqam isə uğursuzluğu nəticə kimi deyil, şəxsiyyətin göstəricisi kimi qəbul etmələridir. Bir çox gənc ‘mən bunu etdim, bacarmadım’ demək əvəzinə, ‘mən uğursuz insanam’, ‘mən bacarıqsız insanam’, ‘mən heç nə bacarmıram’ kimi düşüncələrə qapılır. Bu isə özünəinamı azaldır, depressiv əlamətlər və anksiyete yarada, bəzən isə yeni addımlar atmaqdan çəkinməyə səbəb ola bilər. Özünəinam azaldıqca özgüvən də azalır və gənclər bacarmayacaqları düşüncəsinə qapılırlar.”
Psixoloq qeyd edib ki, müasir dövrdə gənclər uğursuz olmaqdan daha çox ətraf tərəfindən uğursuz görünməkdən ehtiyat edirlər.
“Problem uğursuz olmaq deyil, insanların onları uğursuz görəcəyindən narahat olmalarıdır. Bu gün rəqəmsal mediada insanlar özlərini daim nümayiş etdirmək məcburiyyətində hiss edirlər. Hər kəs necə uğurlu, necə bacarıqlı və necə xoşbəxt olduğunu göstərməyə çalışır. Sanki həyatın yalnız uğurlu tərəfini göstərmək lazımdır kimi bir düşüncə formalaşıb. Bu da ‘mükəmməl olmalıyam’ inancını gücləndirir. Halbuki psixoloji inkişafın əsas şərtlərindən biri səhv etmək hüququnu qəbul etməkdir. İnkişaf etdiyimiz mərhələdə səhv etmək haqqımız var. Səhv etdiyimiz yerdə dərs çıxarmalı, böyüməli və yaşadığımız hisslərin fərqinə varmalıyıq. Ancaq gənclər sanki özlərinə səhv etmək hüququ belə vermirlər. Halbuki uğursuzluq zəiflik deyil, öyrənmə prosesinin təbii bir hissəsidir. Heç bir insan səhv etmədən uğur qazanmır və inkişaf etmir.”
Psixoloqun sözlərinə görə, uğursuzluq qorxusunu azaltmaq üçün ilk növbədə insan özünü başqaları ilə deyil, dünənki özü ilə müqayisə etməlidir.
“Məqsədləri kiçik və real mərhələlərə bölmək, kiçik uğurları dəyərləndirmək və onlardan motivasiya almaq vacibdir. Məqsədlər kiçik hissələrə bölündükdə əldə olunan hər uğur insanın motivasiyasını artırır. Eyni zamanda, sosial şəbəkələrdə gördüyümüz həyatın reallığı tam əks etdirmədiyini unutmamalıyıq. İnsan öz dəyərini maaş, diplom, sosial status və ya imtahan balı ilə ölçməməlidir. Uğursuzluq yaşadıqda ‘mən bacarmıram’ demək əvəzinə, ‘hələ öyrənirəm, inkişaf edirəm’ kimi düşünməyə çalışmalıdır.”
O vurğulayıb ki, cəmiyyətdə gənclərə göstərdikləri nəticəyə görə deyil, nəticəyə doğru gedən yolda göstərdikləri səyə görə dəyər verilməlidir.
“Çünki daim mükəmməllik tələb olunan mühitdə sağlam psixologiyanı formalaşdırmaq çox çətin olur. Unutmamalıyıq ki, uğursuzluq insanın dəyərini azaltmır. Əsl uğur heç vaxt yıxılmamaq deyil, hər uğursuzluqdan sonra yenidən ayağa qalxa bilmək və özünü dünənki özü ilə müqayisə etməkdir.”