Qlobal əhalinin sayının 2200-cü ilə qədər təxminən 4 milyarda enməsi təbii sərvətlərə təzyiqi azalda, iqlim dəyişikliyinin təsirlərini zəiflədə və vəhşi təbiətin bərpasına şərait yarada bilər. Bu nəticə “Sustainable Development” jurnalında dərc olunan yeni elmi tədqiqatda yer alıb.
“Tehsil365”in xarici mediaya istinadən yayılan məlumata görə, tədqiqatçılar 1970–2020-ci illər üzrə qlobal statistik göstəriciləri təhlil edərək əhali artımını karbon qazı emissiyaları, enerji və şirin su istehlakı, mineral hasilatı, plastik istehsalı, pestisid istifadəsi, ekoloji iz və vəhşi təbiət populyasiyalarındakı dəyişikliklərlə müqayisə ediblər.
Araşdırma göstərir ki, son 50 ildə dünya əhalisi iki dəfədən çox artdığı halda, enerji istehlakı təxminən üç dəfə, mineral hasilatı dörd dəfə, plastik istehsalı isə 13 dəfəyədək yüksəlib.
Alimlərin hesablamalarına görə, hazırda planetdə hər bir insan üçün ildə orta hesabla 7 ton mineral hasil olunur. Adambaşına düşən plastik istehsalı isə 1970-ci ildəki 10 kiloqramdan az göstəricidən 60 kiloqrama yüksəlib. Eyni zamanda, ümumi karbon emissiyaları iki dəfədən çox artsa da, adambaşına düşən illik emissiya nisbətən az dəyişərək 3,87 tondan 4,09 tona çatıb.
Tədqiqatçılar gələcəklə bağlı iki mümkün ssenarini təqdim ediblər. Müsbət ssenariyə əsasən, dünya əhalisi 2100-cü ildə 6,9 milyarda, 2200-cü ildə isə təxminən 4,1 milyarda enə bilər. Bu halda illik karbon emissiyalarının 32 milyard tondan 16 milyard tona, plastik istehsalının isə 460 milyon tondan 54 milyon tona qədər azalacağı və təbii ekosistemlərin bərpası üçün imkan yaranacağı qeyd olunur.
Digər ssenaridə isə qlobal əhalinin əsrin sonuna qədər 11,4 milyarda, 2200-cü ilə qədər isə 21,2 milyarda çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu halda plastik istehsalının 13 milyard tonu keçəcəyi, enerji istehlakının bir neçə dəfə artacağı və vəhşi təbiət populyasiyalarının kritik həddə çatacağı ehtimal edilir.
Bununla yanaşı, müəlliflər bildirirlər ki, təqdim olunan rəqəmlər dəqiq proqnoz deyil, tarixi tendensiyalar əsasında hazırlanmış modelləşdirmənin nəticələridir. Araşdırma gələcək texnoloji yenilikləri, siyasi qərarları və regional xüsusiyyətləri tam əhatə etmir.
Tədqiqatda məcburi doğum məhdudiyyətləri deyil, könüllü ailə planlaşdırılması, reproduktiv sağlamlıq xidmətlərinə çıxışın genişləndirilməsi, qızların təhsil imkanlarının artırılması və qadınların ailə planlaşdırılması ilə bağlı sərbəst qərar verməsinin dəstəklənməsi tövsiyə olunur.
Müəlliflər həmçinin diqqətə çatdırırlar ki, yüksək gəlirli ölkələrdə adambaşına enerji istehlakı aşağı gəlirli ölkələrlə müqayisədə orta hesabla 13 dəfə çoxdur.