“Universitet seçimi və ixtisas müəyyənləşdirmə mərhələsi gəncin həyatında ən məsuliyyətli dövrlərdən biridir. Bu prosesdə valideynlərin övladları üçün yüksək gözləntilərə sahib olması təbiidir. Hər bir valideyn övladının uğurlu və cəmiyyətdə nüfuz sahibi olmasını arzulayır. Bununla belə bu gözləntilər övladınnın maraqları, bacarıqları və şəxsiyyət xüsusiyyətləri nəzərə alınmadan formalaşdıqda, bu bir sıra psixoloji çətinliklər və ailədaxili münaqişələr yarada bilər”.
Bu sözləri “Tehsil365”ə açıqlamasında Xəzər Universitetinin Psixologiya Departamentinin əməkdaşı, psixoloq Mirsadiq Muxtarov bildirib.
Psixoloq bildirib ki, reallıq ondan ibarətdir ki, hər bir abituriyent valideyninin arzuladığı peşəni seçə bilməz.
“Reallıq ondan ibarətdir ki, hər bir abituriyent valideyninin arzuladığı peşəni seçə bilməz. Ona görə ki, peşə seçimi yalnız yüksək bal toplamaq və ya cəmiyyət tərəfindən prestijli hesab olunan sahəyə yönəlmək deyil, həm də insanın maraqlarına, dəyərlərinə, qabiliyyətlərinə və gələcək həyat məqsədlərinə uyğun qərar verməsidir. Öz istəyi ilə deyil, yalnız valideyn təzyiqi ilə seçilən ixtisas gənclərdə sonradan motivasiya itkisinə, emosional tükənməyə və hətta bir sıra ciddi psixoloji problemlərə səbəb ola bilər”.
Onun sözlərinə görə, valideynlərin yüksək gözləntiləri ilə sağlam şəkildə baş etməyin ilk yolu açıq ünsiyyətdir.
“Valideynlərin yüksək gözləntiləri ilə sağlam şəkildə baş etməyin ilk yolu açıq ünsiyyətdir. Gənclər öz maraqlarını, gələcək planlarını və seçimlərinin səbəblərini sakit şəkildə valideynlərinə izah etməyə çalışmalıdırlar. Valideynlərlə mübahisədən çox səbəblərə əsaslanan söhbətlər, seçilən peşənin imkanlarını göstərmək, gələcək perspektivlərini vurğulamaq daha faydalı yol hesab edilir. Eyni zamanda, gənclər anlamalıdırlar ki, valideynlərin narahatlığının arxasında əksər hallarda onların gələcəyi ilə bağlı qayğı dayanır. Təəssüflə qeyd edirik ki, bəzi hallarda valideynlər övladlarının hisslərini və düşüncələrini tam anlaya bilmirlər. Belə vəziyyətlərdə gənclər öz fikirlərini aqressiya ilə deyil, açıq və sakit şəkildə ifadə etməli, lazım gəldikdə məktəb psixoloqu və ya fərdi peşəkar psixoloq kimi mütəxəssislərin dəstəyindən istifadə etməlidir. Ona görə ki, təcrübədən də bilindiyi kimi bəzən üçüncü tərəfin iştirakı valideynlə övlad arasında qarşılıqlı anlaşmanın yaranmasına kömək edir”.
Psixoloq vurğulayıb ki, digər mühüm məsələ valideynlərin övladlarını davamlı olaraq yaşıdları və ya digər gənclərlə müqayisə etməsidir.
“Digər mühüm məsələ valideynlərin övladlarını davamlı olaraq yaşıdları və ya digər gənclərlə müqayisə etməsidir. Psixologiyada məlumdur ki, bu cür müqayisələr əksər hallarda motivasiyanı artırmır, əksinə, gəncdə özünəinamın azalmasına və özünü dəyərsiz hesab etməsinə səbəb ola bilir. Ona görə ki, davamlı müqayisə olunan gənc zamanla öz potensialını qiymətləndirmək əvəzinə, diqqətini başqalarının uğurlarına yönəldir. Halbuki hər bir insanın fərdi inkişafı, qabiliyyətləri və maraqları fərqlidir. Buna görə də ən sağlam yanaşma gəncin inkişafını başqaları ilə deyil, onun öz əvvəlki vəziyyətinə nisbətdə qiymətləndirməkdir. Son olaraq valideynlər də unutmamalıdırlar ki, uğurlu karyera yalnız nüfuzlu hesab edilən peşədən deyil, insanın sevdiyi işi peşəkarlıqla yerinə yetirməsindən başlayır. Övladın maraqlarını dinləmək, onun seçim prosesində yanında olmaq və qərar verməsinə dəstək göstərmək uzunmüddətli periodda həm psixoloji sağlamlıq, həm də peşə uğuru baxımından daha müsbət nəticələr verir. Öz seçimini edə bilən və ailəsinin dəstəyini hiss edən gənc gələcəkdə daha uğurlu və sağlam şəxs kimi formalaşır”.