"Son zamanlarda ixtisas seçimi mövzusunda bir çox fikirlər mövcuddur. Təbii ki, düzgün seçim abituriyentin öz iradəsi ilə başlasa da, peşəkar nəticə məhz düzgün metodik vəsaitlər və təhlillərlə formalaşır. Yaxşı nəticə əldə etmək üçün plan yerlərini müqayisə etmək, bal intervallarını izləmək və düzgün alqoritm qurmaq kimi bacarıqlar məhz mütəmadi olaraq edilən araşdırmalarla mümkündür. Bunun bariz nümunəsi kimi ötən illərin statistikasını oxumaq kifayət edir"
Bu fikirləri “Tehsil365”ə müsahibəsində Dövlət İmtahan Mərkəzinin mətbuat katibi Xanlar Xanlarzadə bildirib.
— Hörmətli Xanlar müəllim, abituriyentlərin ixtisas seçimi prosesi hər il ən çox həyəcan doğuran məqamlardan biridir. Bu prosesi hər kəs özü müstəqil şəkildə həyata keçirməlidirmi?
— “Mən düşünürəm ki, hər bir abituriyent özü ixtisas seçimini həyata keçirməlidir. Çünki bu, əslində elə bir prosesdir ki, texniki baxımdan bəzən abituriyentlər hansısa yanlışlığa yol verə biləcəklərindən ehtiyat edirlər. Amma proqram təminatı elə qurulub ki, orada hansısa kodu səhv yazmaq mümkün deyil. Yəni sistem dərhal abituriyentə hansısa səhvə yol verdiyini göstərir. Ən əsas məqam da məhz bundan ibarətdir ki, abituriyentlər narahat olmasınlar”.
— Bəs abituriyentlər düzgün seçim etmək üçün hansı vəsaitlərdən və mənbələrdən yararlanmalıdırlar?
— “Dövlət İmtahan Mərkəzi abituriyentlərə kömək etmək üçün müxtəlif metodik vəsaitlər dərc edir. İlk növbədə, "Abituriyent" jurnalının 4-cü sayı buraxılır. Həmin jurnalda qəbul aparılan ixtisasların siyahısı ilə tanış olmaq lazımdır. Hansı ali təhsil müəssisələrində hansı ixtisaslar mövcuddur və onların kodları məhz həmin nəşrdə yerləşdirilib”.
— Keçid ballarını proqnozlaşdırarkən və ya təhlil edərkən nələrə diqqət yetirilməlidir?
— “Burada müqayisələr aparmaq vacibdir. Məsələn, plan yerləri ötən illərlə müqayisədə çoxdur, yoxsa az? Əgər yerlərin sayı çoxdursa, bu, keçid balının daha aşağı formalaşmasına imkan verə bilər. Yox, əgər plan yerlərinin sayı azdırsa, əksinə, keçid balı daha yuxarı ola bilər. Birinci nəzərə almalı olduqları məsələ məhz bu plan yerlərinin müqayisəsidir.
İkinci bir məsələ isə Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən abituriyentlərin müsabiqə nəticələrinin, topladıqları balların 10 ballıq intervallarla təqdim olunmasıdır. Hər bir abituriyent fərdi imtahan nəticəsinin hansı intervalda olduğunu müəyyən edə bilər. Bu, bizə imkan verir ki, görək müəyyən bal intervalında (məsələn, 500-dən, 600-dən yuxarı) abituriyentlərin sayı nə qədərdir. 150 baldan 200 bala qədər də bu intervalları təqdim edirik. Abituriyentlər ötən illə müqayisə aparırlar: ötən il 500-dən yuxarı bal toplayanların sayı nə qədər idi? Müsabiqə iştirakçılarının sayı çoxalırsa, keçid balı daha yuxarı formalaşa bilər; azalırsa, aşağı düşə bilər. Bu alqoritmi onlar izləməlidirlər. Əlbəttə, kimsə hansısa ixtisasın keçid balına 100% zəmanət verə bilməz, amma təqribi olaraq balların hansı istiqamətdə formalaşacağını müəyyənləşdirmək mümkündür”.
— Sonda abituriyentlərə və valideynlərə nə məsləhət görürsünüz? Əgər texniki çətinliklər yaranarsa, harasa müraciət etmək olarmı?
— “DİM hər il yekun nəticələr və təhlillər apardıqdan sonra hər bir ixtisas qrupu üzrə real mənzərəni təqdim edir. Əgər abituriyentlər illər üzrə bu metodik materiallara baxsalar, valideynləri ilə birlikdə bu prosesi rahatlıqla həyata keçirə bilərlər. Hansısa texniki dəstəyə ehtiyac yaranarsa, abituriyentlər məsləhət mərkəzlərinə müraciət edə bilərlər. DİM-in fəaliyyət göstərən məsləhət mərkəzləri müxtəlif ali təhsil müəssisələrində — Texniki Universitetdə, Memarlıq və İnşaat Universitetində, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində, Odlar Yurdu Universitetində, Azərbaycan Universitetində, Bakı Biznes Universitetində, Xəzər Universitetində və digər yerlərdə mövcuddur. Hətta ixtisas seçimi günlərində həm Bakı şəhərində, həm də rayonlarda Səyyar abituriyent məsləhət mərkəzləri yaradırıq ki, texniki dəstəyə ehtiyacı olanlar yaxınlaşsınlar və onlara lazım olan köməklik göstərilsin”.
Sonda Xanlar Xanlarzadənin sözlərinə görə, abituriyentlərin uğurlu ixtisas seçimi etməsi üçün həm mövcud plan yerlərini, həm də DİM tərəfindən təqdim olunan bal intervallarını dəqiq təhlil etmələri vacibdir. O hesab edir ki, hər bir gənc bu prosesə məsuliyyətlə yanaşmalı, çətinlik çəkdikdə isə ölkə üzrə fəaliyyət göstərən abituriyent məsləhət mərkəzlərinin və səyyar xidmətlərin dəstəyindən yararlanmalıdır.