“Tələbələr və məktəblilər üçün xüsusi güzəştli ictimai nəqliyyat tariflərinin tətbiqi Bakı kimi nəqliyyat sıxlığının yüksək olduğu şəhərlərdə tıxacın azaldılmasına real təsir göstərə bilər. Bu məsələyə yalnız sosial güzəşt kimi deyil, eyni zamanda nəqliyyat siyasətinin bir aləti kimi baxmaq lazımdır”. Bu sözləri “Tehsil365*ə açıqlamasında nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev bildirib.
A.Nəbiyevin sözlərinə görə, güzəştlərin olmaması ailə büdcəsinə yük yaradır və şəxsi nəqliyyata meyli artırır:
“Bu gün bir ailədə iki və ya üç şagird və tələbə varsa, onların gündəlik metro və avtobus xərcləri ailə büdcəsində müəyyən yük yaradır. Xüsusilə bir neçə nəqliyyat vasitəsi dəyişərək təhsil müəssisəsinə gedən gənclərdə bu xərc daha çox hiss olunur. Belə vəziyyətdə bəzi valideynlər uşağı məktəbə şəxsi avtomobillə aparmağı üstün tutur, tələbələrin bir hissəsi isə taksidən istifadə edir. Nəticədə səhər və axşam pik saatlarında yollarımıza əlavə minlərlə avtomobil çıxır”.
Ekspert qeyd edib ki, güzəştli sistem ictimai nəqliyyatı daha cəlbedici edə bilər:
“Şagird və tələbələr üçün aylıq münasib qiymətə limitsiz nəqliyyat kartı, yaxud gediş haqqına 50-70 faiz güzəşt tətbiq olunsa, ictimai nəqliyyat daha cəlbedici seçimə çevrilər. Bir avtobus onlarla insanı, metro qatarı isə yüzlərlə sərnişini eyni anda daşıyır, şəxsi avtomobildə isə əksər hallarda bir və ya iki nəfər olur. Tələbələrin avtobus və metrodan istifadəsi yolların yüklənməsini, təhsil müəssisələrinin ətrafında dayanma-durma problemini və parklanma tələbatını azalda bilər. Məktəbli üçün təhlükəsiz və güzəştli nəqliyyat sistemi yaradılarsa, üstəlik məktəb avtobusları və mövcud ictimai nəqliyyatla əlaqə yaxşılaşdırılarsa, ailələrin şəxsi avtomobildən asılılığı tədricən azalar”.
O, həmçinin ictimai nəqliyyat vərdişinin gənc yaşlardan formalaşmasının vacibliyini və keyfiyyətin artırılmasının əhəmiyyətini vurğulayıb:
“Tələbələr üçün güzəştin başqa mühüm üstünlüyü ictimai nəqliyyatdan istifadə vərdişinin gənc yaşlardan formalaşmasıdır. Amma güzəşt təkbaşına problemi tam həll etmir. Tələbəyə ucuz kart verib avtobusu 20-30 dəqiqə gözlətdiririksə, avtobus həddindən artıq doludursa və ya birbaşa marşrut yoxdursa, həmin tələbə yenə taksiyə üstünlük verəcək. Ona görə avtobusların sayı və hərəkət tezliyi artırılmalı, metro ilə avtobus arasında rahat keçid yaradılmalı, pik saatlarda əlavə nəqliyyat vasitələri xəttə buraxılmalıdır”.
Son olaraq nəqliyyat eksperti mərhələli tətbiq modelini təklif edib:
“Ən məqsədəuyğun modellərdən biri fərdiləşdirilmiş nəqliyyat kartının verilməsi, avtobus və metroda ciddi güzəştin tətbiqi, müəyyən sosial qruplar üçün isə gedişlərin tam pulsuz olmasıdır. Dövlət burada güzəştə çəkilən xərci yalnız itirilmiş gediş haqqı kimi qiymətləndirməməlidir; çünki bu addım tıxacda itirilən vaxtı, yanacaq sərfiyyatını, havanın çirklənməsini və yol-nəqliyyat hadisələri riskini azaldır. Bakı üçün belə bir sistem mərhələli şəkildə tətbiq edilə bilər: əvvəlcə tələbələr və yuxarı sinif şagirdləri üçün güzəştli aylıq kartlar təqdim olunar, nəticələr müşahidə edildikdən sonra proqram genişləndirilər”.