“Müasir təhsil sistemində şagirdlər gündən-günə artan akademik gözləntilərlə üz-üzə qalırlar. Sıx dərs cədvəli, əlavə dərslər, testlər və imtahan hazırlığı onların gündəlik həyatının böyük hissəsini əhatə edir. Bu yük düzgün idarə olunmadıqda, həm psixoloji, həm də fiziki sağlamlığa ciddi zərbə vura bilər”.
Bu sözləri “Tehsil365”ə açıqlamasında həkim Elşən Tağıyev bildirib.
Həkim bildirib ki, davamlı stress altında olan şagirdlərdə ən çox rast gəlinən hal narahatlıq pozğunluğudur.
“Davamlı stress altında olan şagirdlərdə ən çox rast gəlinən hal narahatlıq pozğunluğudur. İmtahan öncəsi gərginlik, uğursuzluq qorxusu və valideyn gözləntilərinə cavab verə bilməmə narahatlığı uşağın emosional tarazlığını pozur. Zaman keçdikcə bu vəziyyət özünə inamın azalmasına, motivasiya itkisinə və hətta depressiv əlamətlərə gətirib çıxara bilər. Bəzi uşaqlarda diqqət cəmləmə çətinliyi, əsəbilik və sosial təcridolma da müşahidə olunur, yəni onlar dostları ilə vaxt keçirmək əvəzinə özlərini yalnız dərslərə həsr edirlər”.
Onun sözlərinə görə, psixoloji yük tez-bir zamanda bədəndə də öz izini buraxır.
“Psixoloji yük tez-bir zamanda bədəndə də öz izini buraxır. Uzun müddət kitab başında oturmaq, yuxu saatlarının azalması və hərəkətsizlik immunitet sisteminin zəifləməsinə səbəb olur. Baş ağrıları, mədə-bağırsaq problemləri, iştahsızlıq və ya əksinə həddindən artıq yemək kimi hallar tez-tez rast gəlinir. Xüsusilə, yuxusuzluq həm fiziki, həm zehni performansı aşağı salan əsas amillərdən biridir. Belə ki yorğun beyin öyrənilən materialı da səmərəli mənimsəyə bilmir”.
Ekspert bildirib ki, bu problemlərin qarşısını almaq mümkündür.
Bu problemlərin qarşısını almaq mümkündür, sadəcə sistemli yanaşma tələb olunur: vaxtın düzgün planlaşdırılması, dərs, istirahət və yuxu arasında balans yaratmaq. Pomodoro kimi metodlarla fasilələrlə işləmək effektivliyi artırır.
Kifayət qədər yuxu yeniyetmələr üçün gündə 8-9 saat yuxu tövsiyə olunur. Bu, həm əhval-ruhiyyəni, həm də yaddaşı gücləndirir. Fiziki fəallıq gündəlik hətta 20-30 dəqiqəlik yürüş və ya idman stress hormonlarının səviyyəsini azaldır. Açıq ünsiyyət valideynlər və müəllimlər uşağın narahatlığını qiymətləndirmək əvəzinə dinləməyi öyrənməlidir. Bəzən sadəcə "sən tək deyilsən" mesajı böyük fərq yaradır. Realist gözləntilər hər uşağın öz templi var; müqayisə etmək əvəzinə fərdi inkişafı dəstəkləmək lazımdır. Zəruri hallarda peşəkar dəstək narahatlıq və ya əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri uzun sürərsə, məktəb psixoloqu və ya mütəxəssislə məsləhətləşmək vacibdir.
Nəticə etibarilə, akademik uğur uşağın sağlamlığı hesabına qazanılmamalıdır. Balanslı yanaşma yalnız daha sağlam deyil, həm də daha davamlı və məhsuldar bir təhsil prosesi təmin edir.