“Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı nəinki dərsliklərdə az təmsil olunur, ümumiyyətlə, təmsil olunmur. Halbuki bu gün ədəbiyyatımızda istedadlı, sözünü deməyə qadir, yaradıcılığı ilə ədəbi prosesə ciddi töhfələr verən çoxsaylı yazarlar var”.
Bu sözləri “Tehsil365”ə açıqlamasında yazıçı İradə Aytel bildirib.
Yazıçı bildirib ki, əsas problem dərsliklərin hazırlanması və əsərlərin seçimindədir.
“Əsas problem, məncə, ədəbiyyatımızın potensialında deyil, dərsliklərin hazırlanması və əsərlərin seçimindədir. Dərsliklərə elə nümunələr daxil edilir ki, onların nə bədii-estetik, nə tərbiyəvi, nə də maarifləndirici dəyəri olur. Üstəlik, şagird üçün maraq doğurmayan, müasir düşüncə ilə səsləşməyən mətnlərin təkrar-təkrar təqdim olunması ədəbiyyata marağın azalmasına səbəb olur”.
Onun sözlərinə görə, ədəbiyyat dərsliyi sadəcə mətnlər toplusu olmamalıdır.
“Ədəbiyyat dərsliyi sadəcə mətnlər toplusu olmamalıdır. Orada yer alan hər bir əsər şagirdin bədii zövqünün formalaşmasına, dünyagörüşünün genişlənməsinə, milli-mənəvi dəyərləri dərk etməsinə, müstəqil düşünməsinə xidmət etməlidir. Bədii keyfiyyət, dil və üslub, mövzunun aktuallığı, tərbiyəvi və maarifləndirici potensial əsas meyarlar sırasında dayanmalıdır. Xüsusilə, son dövrdə Vətən müharibəsi, qəhrəmanlıq, şəhidlik, torpaq və Vətən sevgisi mövzularında çox qiymətli bədii əsərlər yaranıb. Bu əsərlərin içərisində gələcək nəsillərə çatdırılmağa layiq nümunələr az deyil. Müasir tariximizi yaşayan nəslin ədəbiyyatda yaratdığı bu böyük ədəbi irsin məktəb dərsliklərində öz layiqli yerini tutmasına ciddi ehtiyac var. Burada başqa bir mühüm məsələ də ortaya çıxır, dərsliklərə əsərlərin seçilməsi prosesinə kimlər və hansı meyarlarla qərar verir? Hansı əsərin dərsliyə salınması, hansının kənarda qalması şəffaf və peşəkar meyarlarla müəyyənləşdirilməlidir. Bu prosesdə şəxsi münasibətlər, subyektiv seçimlər və ədəbi mühitdəki müxtəlif maraqlar deyil, əsərin real ədəbi-bədii və pedaqoji dəyəri əsas götürülməlidir. Bu səbəbdən məsələni yalnız ədəbiyyat adamlarının üzərinə qoymaq düzgün deyil. Burada təhsil sisteminin, dərslik siyasətinin və ekspert seçiminin də ciddi şəkildə araşdırılmasına ehtiyac var.
Ekspert vurğulayıb ki, dərslik yalnız gələcəyin ədəbi zövqünü formalaşdırır.
“Dərslik yalnız bu günün deyil, gələcəyin ədəbi zövqünü formalaşdırır. Şagirdə zəif mətn təqdim etməklə ondan ədəbiyyatı sevməsini gözləmək çətindir. Əgər məqsədimiz mütaliə edən, düşünən, milli-mənəvi dəyərləri dərk edən və bədii zövqü formalaşmış bir nəsil yetişdirməkdirsə, ilk növbədə həmin nəslin qarşısına qoyduğumuz ədəbi nümunələrin keyfiyyətinə diqqət etməliyik”.